Chế độ ăn nhiều chất béo làm tăng nguy cơ ung thư gan

Một nghiên cứu mới cho thấy chế độ ăn nhiều chất béo không chỉ gây tích mỡ trong gan mà còn làm thay đổi bản chất của tế bào gan, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư.

Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học tại Massachusetts Institute of Technology và công bố trên tạp chí Cell.

Kết quả cho thấy các tế bào gan có thể chuyển sang trạng thái “sống sót” đặc biệt, giúp chúng chịu được stress nhưng đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho ung thư phát triển.

Tế bào gan thay đổi khi chịu stress kéo dài

Gan là cơ quan quan trọng trong việc:

chuyển hóa chất dinh dưỡng

xử lý chất độc

sản xuất protein cần thiết cho cơ thể

Khi tiếp xúc lâu dài với chế độ ăn nhiều chất béo, các tế bào gan (hepatocytes) phải chịu áp lực chuyển hóa liên tục.

Để thích nghi, các tế bào này:

kích hoạt các gene giúp tồn tại trong môi trường stress

giảm hoạt động của các gene liên quan đến chức năng gan bình thường

Điều này tạo ra một sự “đánh đổi”: tế bào sống sót tốt hơn nhưng chức năng gan bị suy giảm.

Tế bào gan trở về trạng thái “nguyên thủy”

Một phát hiện quan trọng là các tế bào gan không còn giữ trạng thái trưởng thành mà quay về dạng giống tế bào gốc (stem-like).

Trạng thái này giúp tế bào:

tăng khả năng sinh tồn

dễ dàng phân chia

thích nghi với môi trường bất lợi

Tuy nhiên, đây cũng là trạng thái dễ bị biến đổi thành tế bào ung thư hơn.

Vì sao điều này làm tăng nguy cơ ung thư?

Khi tế bào ở trạng thái “chưa trưởng thành”:

chúng đã kích hoạt sẵn các gene liên quan đến tăng sinh

khả năng kiểm soát phân chia tế bào giảm

chỉ cần thêm một đột biến, tế bào có thể chuyển thành ung thư nhanh hơn

Nói cách khác, chế độ ăn nhiều chất béo không trực tiếp gây ung thư ngay lập tức, nhưng tạo ra một môi trường khiến tế bào “sẵn sàng” trở thành ung thư.

Bệnh gan nhiễm mỡ và tiến triển thành ung thư

Chế độ ăn nhiều chất béo có thể dẫn đến:

gan nhiễm mỡ

viêm gan

xơ gan

cuối cùng là ung thư gan

Quá trình này diễn ra trong thời gian dài, có thể kéo dài hàng chục năm ở người.

Nghiên cứu cho thấy những thay đổi ở cấp độ gene và tế bào có thể bắt đầu từ rất sớm, ngay khi gan bắt đầu chịu stress chuyển hóa.

Bằng chứng tương tự ở người

Các nhà khoa học cũng phân tích mô gan của bệnh nhân và nhận thấy:

gene liên quan đến chức năng gan giảm dần theo thời gian

gene liên quan đến trạng thái tế bào “nguyên thủy” tăng lên

Ngoài ra, những bệnh nhân có biểu hiện gene này mạnh hơn thường có tiên lượng xấu hơn khi mắc ung thư gan.

Hướng điều trị và phòng ngừa trong tương lai

Nghiên cứu cũng xác định một số yếu tố điều hòa gene có thể trở thành mục tiêu điều trị mới.

Các hướng nghiên cứu tiếp theo bao gồm:

phát triển thuốc ngăn chặn quá trình “thoái hóa” của tế bào gan

sử dụng các liệu pháp chuyển hóa như GLP-1 để cải thiện chức năng gan

kiểm tra khả năng đảo ngược tổn thương bằng chế độ ăn lành mạnh

Kết luận

Nghiên cứu cho thấy chế độ ăn nhiều chất béo không chỉ gây tích mỡ mà còn làm thay đổi sâu sắc cấu trúc và chức năng của tế bào gan, từ đó tạo tiền đề cho ung thư.

Phát hiện này nhấn mạnh vai trò quan trọng của chế độ ăn uống trong việc:

bảo vệ gan

ngăn ngừa bệnh chuyển hóa

giảm nguy cơ ung thư trong dài hạn.

Nguồn

DOI: 10.1016/j.cell.2025.11.031