Hormone FGF21 có thể đảo ngược béo phì?

Bảng: Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Bối cảnh nghiên cứu

Béo phì là một trong những vấn đề sức khỏe toàn cầu, thường được điều trị bằng cách giảm lượng thức ăn tiêu thụ hoặc tăng hoạt động thể chất. Trong những năm gần đây, các loại thuốc như GLP-1 (Ozempic, Wegovy) đã cho thấy hiệu quả cao nhờ cơ chế giảm cảm giác thèm ăn. Tuy nhiên, cách tiếp cận này vẫn chưa giải quyết triệt để vấn đề chuyển hóa năng lượng trong cơ thể. Điều này khiến các nhà khoa học tìm kiếm những cơ chế mới có thể giúp giảm cân bằng cách tăng tiêu hao năng lượng thay vì chỉ hạn chế lượng calo nạp vào.

Quá trình nghiên cứu

Các nhà nghiên cứu tại University of Oklahoma đã tập trung vào hormone FGF21, một hormone tự nhiên liên quan đến chuyển hóa. Thay vì giả định hormone này tác động lên gan hoặc vùng hypothalamus như nhiều nghiên cứu trước, nhóm nghiên cứu tiến hành xác định chính xác vị trí và cơ chế hoạt động của FGF21 trong não.

Bằng các phương pháp sinh học thần kinh, họ phát hiện rằng FGF21 gửi tín hiệu đến vùng hindbrain, cụ thể là nucleus of the solitary tract (NTS) và area postrema (AP), sau đó kết nối với parabrachial nucleus để tạo thành một mạch thần kinh điều khiển chuyển hóa năng lượng.

Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy FGF21 có thể đảo ngược tình trạng béo phì ở chuột thông qua việc kích hoạt quá trình đốt năng lượng, thay vì làm giảm cảm giác thèm ăn. Điều này tạo ra một sự khác biệt lớn so với các thuốc GLP-1, vốn hoạt động chủ yếu bằng cách giảm lượng thức ăn tiêu thụ.

Cơ chế của FGF21 tập trung vào việc tăng tiêu hao năng lượng, giúp cơ thể sử dụng nhiều calo hơn ngay cả khi không thay đổi lượng thức ăn. Điều này cho thấy giảm cân không nhất thiết phải đến từ việc ăn ít hơn mà có thể đến từ việc tăng hiệu quả chuyển hóa.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng FGF21 và GLP-1 cùng tác động lên khu vực hindbrain nhưng thông qua các cơ chế hoàn toàn khác nhau, mở ra khả năng kết hợp hai hướng tiếp cận này để đạt hiệu quả tối ưu trong điều trị béo phì.

Ý nghĩa và ứng dụng

Phát hiện này mở ra một hướng đi mới trong điều trị béo phì và các bệnh chuyển hóa như gan nhiễm mỡ (MASH), khi thay vì chỉ tập trung vào kiểm soát lượng ăn, các liệu pháp trong tương lai có thể hướng đến việc tối ưu hóa khả năng đốt năng lượng của cơ thể.

Ngoài ra, việc xác định chính xác mạch thần kinh liên quan giúp các nhà khoa học có thể phát triển các loại thuốc nhắm trúng đích hơn, giảm tác dụng phụ so với các phương pháp hiện tại.

Kết luận

Hormone FGF21 đại diện cho một cơ chế hoàn toàn mới trong việc kiểm soát cân nặng, khi giúp cơ thể giảm mỡ bằng cách tăng tiêu hao năng lượng thay vì giảm lượng thức ăn. Điều này cho thấy tương lai của điều trị béo phì có thể không chỉ xoay quanh việc ăn ít hơn mà còn là tối ưu hóa cách cơ thể sử dụng năng lượng.

Nguồn

DOI: 10.1016/j.celrep.2026.117093