Căng thẳng của cha mẹ có thể góp phần gây béo phì ở trẻ

Một nghiên cứu mới cho thấy căng thẳng của cha mẹ có thể là yếu tố quan trọng nhưng thường bị bỏ qua trong việc hình thành béo phì ở trẻ nhỏ. Khi cha mẹ học cách quản lý stress tốt hơn, trẻ em có xu hướng ăn uống lành mạnh hơn và ít tăng cân hơn.

Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học tại Yale University và công bố trên Pediatrics.

Béo phì trẻ em đang trở thành vấn đề lớn

Theo dữ liệu từ Centers for Disease Control and Prevention, khoảng 1 trong 5 trẻ em và thanh thiếu niên tại Hoa Kỳ được xác định là béo phì vào năm 2024.

Trong nhiều năm, các chương trình phòng ngừa béo phì ở trẻ em chủ yếu tập trung vào hai yếu tố:

Chế độ ăn uống lành mạnh

Hoạt động thể chất

Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy một yếu tố thứ ba cũng đóng vai trò quan trọng: căng thẳng của cha mẹ.

Căng thẳng của cha mẹ ảnh hưởng đến thói quen ăn uống của trẻ

Các nghiên cứu trước đây đã cho thấy trẻ em có nguy cơ béo phì cao hơn nếu cha mẹ của chúng cũng bị béo phì.

Ngoài ra, căng thẳng ở cha mẹ có thể ảnh hưởng đến môi trường gia đình theo nhiều cách.

Khi cha mẹ bị stress, họ có xu hướng:

Chọn thực phẩm nhanh hoặc thực phẩm chế biến sẵn nhiều hơn

Duy trì thói quen ăn uống kém lành mạnh

Thiếu thời gian cho các hoạt động gia đình tích cực

Những yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thói quen ăn uống và sức khỏe của trẻ.

Thử nghiệm chương trình giảm stress cho cha mẹ

Để kiểm tra giả thuyết này, các nhà nghiên cứu đã thực hiện một thử nghiệm kéo dài 12 tuần với 114 phụ huynh có con từ 2 đến 5 tuổi đang thừa cân hoặc béo phì.

Những người tham gia được chia thành hai nhóm.

Nhóm thứ nhất

Tham gia chương trình Parenting Mindfully for Health (PMH), trong đó cha mẹ được hướng dẫn:

Kỹ thuật chánh niệm (mindfulness)

Kỹ năng kiểm soát cảm xúc và hành vi

Hướng dẫn về dinh dưỡng và hoạt động thể chất

Nhóm thứ hai

Chỉ nhận tư vấn về dinh dưỡng và vận động, nhưng không được đào tạo về quản lý stress.

Mỗi tuần các phụ huynh tham gia các buổi học kéo dài khoảng hai giờ.

Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy những gia đình tham gia chương trình giảm stress có nhiều thay đổi tích cực.

Ở nhóm PMH:

Mức độ căng thẳng của cha mẹ giảm

Hành vi nuôi dạy con tích cực hơn

Trẻ em ăn ít thực phẩm không lành mạnh hơn

Quan trọng nhất, trẻ trong nhóm này không tăng cân đáng kể sau ba tháng kết thúc chương trình.

Trong khi đó, ở nhóm đối chứng:

Mức stress của cha mẹ không thay đổi

Hành vi nuôi dạy con không cải thiện

Trẻ có xu hướng tăng cân nhiều hơn

Trẻ trong nhóm đối chứng thậm chí có nguy cơ tăng cân gấp sáu lần so với nhóm tham gia chương trình quản lý stress.

Vì sao quản lý stress có thể giúp phòng béo phì?

Các nhà nghiên cứu cho rằng khi cha mẹ giảm căng thẳng, họ có thể:

Kiên nhẫn hơn trong việc nuôi dạy con

Tạo môi trường gia đình ổn định hơn

Duy trì thói quen ăn uống lành mạnh cho cả gia đình

Điều này giúp trẻ hình thành các thói quen ăn uống tốt từ sớm.

Kết luận

Nghiên cứu mới cho thấy việc giảm căng thẳng ở cha mẹ có thể là một yếu tố quan trọng trong việc phòng ngừa béo phì ở trẻ em.

Kết quả này gợi ý rằng các chương trình phòng chống béo phì nên kết hợp không chỉ dinh dưỡng và vận động mà còn các chiến lược quản lý stress cho phụ huynh.

Nguồn

DOI: 10.1542/peds.2025-072230