GATA6, “công tắc gene” gây kháng hóa trị ở ung thư tụy

Các nhà khoa học đã phát hiện một “công tắc phân tử” quan trọng quyết định việc tế bào ung thư tụy phản ứng với hóa trị hay trở nên kháng thuốc. Phát hiện này có thể giúp biến những khối u khó điều trị thành dạng dễ kiểm soát hơn.

Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học tại Duke‑NUS Medical School và công bố trên tạp chí Journal of Clinical Investigation.

Ung thư tụy – một trong những loại ung thư nguy hiểm nhất

Ung thư tụy được xem là một trong những loại ung thư có tỷ lệ tử vong cao nhất.

Nguyên nhân chính là:

bệnh thường được phát hiện muộn

các phương pháp điều trị hiện tại có hiệu quả hạn chế

nhiều khối u nhanh chóng trở nên kháng hóa trị

Do đó, việc tìm ra cơ chế khiến ung thư tụy kháng thuốc là một mục tiêu quan trọng trong nghiên cứu ung thư.

Hai dạng chính của ung thư tụy

Các nhà khoa học đã xác định hai dạng phân tử chính của ung thư tụy:

Dạng classical (cổ điển)

tế bào ung thư có cấu trúc tổ chức rõ ràng

thường phản ứng tốt hơn với hóa trị

Dạng basal (xâm lấn)

cấu trúc tế bào hỗn loạn hơn

phát triển nhanh và kháng điều trị

Điều đáng chú ý là tế bào ung thư có thể chuyển đổi giữa hai trạng thái này, một hiện tượng gọi là plasticity của tế bào ung thư.

Vai trò của gene GATA6

Nghiên cứu mới tập trung vào một gene quan trọng có tên GATA6.

Gene này đóng vai trò duy trì tế bào ung thư tụy ở trạng thái classical, tức là dạng dễ điều trị hơn.

Khi GATA6 hoạt động mạnh:

tế bào ung thư có cấu trúc ổn định hơn

khối u phản ứng tốt hơn với hóa trị

Ngược lại, khi GATA6 bị tắt hoặc giảm hoạt động:

tế bào ung thư chuyển sang dạng basal

khối u trở nên hung hãn hơn

khả năng kháng hóa trị tăng lên

Con đường tín hiệu KRAS gây kháng thuốc

Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng việc GATA6 bị tắt liên quan đến một chuỗi tín hiệu trong tế bào ung thư.

Chuỗi tín hiệu này bao gồm:

gene KRAS (bị đột biến trong phần lớn ung thư tụy)

protein ERK

protein JUNB

Khi con đường tín hiệu KRAS-ERK hoạt động quá mức, nó làm giảm mức GATA6 trong tế bào.

Kết quả là:

tế bào ung thư mất cấu trúc

chuyển sang dạng basal

trở nên kháng hóa trị.

Đảo ngược kháng thuốc bằng cách chặn con đường tín hiệu

Tin tốt là các nhà khoa học cũng phát hiện cách có thể đảo ngược quá trình này.

Khi họ chặn con đường KRAS-ERK, mức GATA6 tăng trở lại.

Điều này khiến tế bào ung thư:

quay trở lại trạng thái classical

trở nên nhạy hơn với hóa trị.

Liệu pháp kết hợp cho hiệu quả tốt hơn

Nghiên cứu cũng cho thấy kết hợp thuốc nhắm mục tiêu vào KRAS-ERK với hóa trị truyền thống có thể mang lại hiệu quả mạnh hơn.

Hiệu quả này đặc biệt rõ khi khối u có mức GATA6 cao.

Phát hiện này giúp giải thích vì sao một số bệnh nhân đáp ứng tốt với hóa trị trong khi những người khác thì không.

Ý nghĩa đối với điều trị ung thư

Phát hiện về gene GATA6 cung cấp một hướng tiếp cận mới để điều trị ung thư tụy.

Nếu các nghiên cứu tiếp theo xác nhận kết quả này, các bác sĩ có thể:

xác định bệnh nhân nào sẽ đáp ứng với hóa trị

sử dụng liệu pháp kết hợp để tăng hiệu quả điều trị

phát triển thuốc nhắm mục tiêu vào con đường KRAS

Ngoài ra, cơ chế này cũng có thể liên quan đến nhiều loại ung thư khác có đột biến KRAS.

Kết luận

Nghiên cứu mới đã làm sáng tỏ cơ chế khiến ung thư tụy trở nên kháng hóa trị bằng cách xác định vai trò của gene GATA6 và con đường tín hiệu KRAS-ERK.

Phát hiện này mở ra hy vọng phát triển các phương pháp điều trị mới giúp kiểm soát tốt hơn một trong những loại ung thư nguy hiểm nhất hiện nay.

Nguồn

Duke-NUS Medical School