Viên uống insulin mở ra hướng thay thế tiêm hàng ngày cho bệnh tiểu đường

Bối cảnh nghiên cứu

Trong hơn một thế kỷ kể từ khi insulin được phát hiện, việc tiêm insulin vẫn là phương pháp điều trị chính cho bệnh nhân tiểu đường, đặc biệt là tiểu đường type 1 và một số trường hợp type 2. Tuy nhiên, việc phải tiêm hàng ngày gây ra nhiều bất tiện, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và khả năng tuân thủ điều trị.

Một trong những mục tiêu lớn của y học là phát triển insulin dạng uống. Tuy nhiên, thách thức chính nằm ở hệ tiêu hóa: enzyme trong dạ dày và ruột có thể phân hủy insulin trước khi nó được hấp thụ, trong khi thành ruột lại không cho phép phân tử insulin đi vào máu một cách hiệu quả.

Nghiên cứu mới từ Đại học Kumamoto đã đưa ra một giải pháp tiềm năng nhằm vượt qua rào cản này, thông qua một loại peptide đặc biệt giúp insulin hấp thụ qua ruột.

Quá trình và phương pháp nghiên cứu

Nhóm nghiên cứu do Phó giáo sư Shingo Ito dẫn đầu đã phát triển một peptide vòng (cyclic peptide) có tên DNP, có khả năng vận chuyển insulin qua thành ruột non.

Hai phương pháp chính được sử dụng để kiểm chứng hiệu quả:

• Phương pháp trộn (mixing method): insulin được kết hợp với peptide D-DNP-V và ổn định bằng kẽm để tạo thành dạng dễ hấp thu
• Phương pháp liên hợp (conjugation method): peptide DNP được gắn trực tiếp vào phân tử insulin thông qua phản ứng hóa học

Các thử nghiệm được tiến hành trên nhiều mô hình chuột mắc tiểu đường, bao gồm mô hình gây bệnh bằng hóa chất (STZ) và mô hình di truyền.

Kết quả nghiên cứu

Cả hai phương pháp đều cho thấy hiệu quả đáng kể trong việc giảm đường huyết:

• Mức đường huyết giảm nhanh về mức bình thường sau khi sử dụng insulin dạng uống
• Hiệu quả duy trì ổn định khi dùng một lần mỗi ngày trong nhiều ngày liên tiếp
• Sinh khả dụng (bioavailability) đạt khoảng 33–41% so với tiêm dưới da

Đây là bước tiến lớn, bởi các phương pháp insulin uống trước đây thường yêu cầu liều rất cao do hấp thu kém.

Phân tích và thảo luận

Peptide DNP đóng vai trò như một “chìa khóa sinh học”, giúp insulin vượt qua hàng rào ruột – điều vốn là trở ngại lớn nhất trong việc phát triển insulin dạng uống.

Việc đạt được sinh khả dụng trên 30% cho thấy khả năng ứng dụng thực tế cao hơn so với các công nghệ trước đây. Ngoài ra, phương pháp này có thể được mở rộng để áp dụng cho các loại thuốc sinh học khác, vốn cũng gặp khó khăn tương tự khi dùng đường uống.

Nếu được phát triển thành công trên người, insulin dạng viên có thể giúp cải thiện đáng kể việc tuân thủ điều trị, giảm tâm lý e ngại tiêm và nâng cao chất lượng sống cho bệnh nhân.

Cảnh báo và lưu ý y khoa

Mặc dù kết quả nghiên cứu rất khả quan, phương pháp này hiện vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm tiền lâm sàng và chưa được áp dụng trong điều trị thực tế.

Hiệu quả và độ an toàn cần được xác nhận thông qua các thử nghiệm trên người trước khi có thể sử dụng rộng rãi. Người bệnh không nên tự ý thay đổi phương pháp điều trị insulin khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.

Ngoài ra, kiểm soát tiểu đường vẫn cần kết hợp nhiều yếu tố như chế độ ăn, vận động và theo dõi đường huyết thường xuyên.

Kết luận

Nghiên cứu từ Đại học Kumamoto đã mở ra hướng tiếp cận mới trong điều trị tiểu đường với insulin dạng uống, nhờ sử dụng peptide hỗ trợ hấp thu qua ruột.

Nếu được xác nhận qua các nghiên cứu tiếp theo, công nghệ này có thể thay đổi đáng kể phương pháp điều trị hiện tại, giảm phụ thuộc vào tiêm và cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

Nguồn

DOI: 10.1021/acs.molpharmaceut.5c00902