Mỡ bụng và mất cơ làm tăng nguy cơ tử vong 83%

Bối cảnh nghiên cứu

Béo phì và mất cơ là hai vấn đề sức khỏe phổ biến, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Tuy nhiên, khi hai tình trạng này xảy ra đồng thời, chúng không chỉ cộng dồn rủi ro mà còn tạo ra một hiệu ứng nguy hiểm hơn nhiều.

Tình trạng này được gọi là “béo phì kèm suy giảm cơ” (sarcopenic obesity) – một dạng rối loạn chuyển hóa phức tạp có liên quan đến giảm chất lượng sống, suy yếu chức năng vận động và tăng nguy cơ bệnh lý mạn tính.

Một nghiên cứu mới cho thấy sự kết hợp giữa mỡ bụng và khối lượng cơ thấp có thể làm tăng nguy cơ tử vong lên đến 83% so với người không mắc hai yếu tố này.

Quá trình nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học từ Đại học Liên bang São Carlos (Brazil) phối hợp với University College London (Anh).

Dữ liệu được thu thập từ 5.440 người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên trong nghiên cứu dài hạn kéo dài 12 năm (ELSA – English Longitudinal Study of Ageing).

Các nhà nghiên cứu đánh giá:

• Chu vi vòng bụng (để xác định mỡ nội tạng)
• Chỉ số khối cơ xương (để đánh giá mức độ mất cơ)
• Tỷ lệ tử vong trong thời gian theo dõi

Điểm đáng chú ý là nghiên cứu sử dụng các phương pháp đo đơn giản, thay vì các kỹ thuật đắt tiền như MRI hay CT.

Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các nhóm:

• Người có cả mỡ bụng cao và khối lượng cơ thấp có nguy cơ tử vong cao hơn 83%
• Người chỉ mất cơ nhưng không có mỡ bụng lại có nguy cơ thấp hơn khoảng 40%
• Người có mỡ bụng nhưng vẫn duy trì khối cơ tốt không ghi nhận tăng nguy cơ tử vong đáng kể

Điều này cho thấy chính sự kết hợp của hai yếu tố mới là yếu tố nguy hiểm nhất.

Phân tích và thảo luận

Cơ chế của tình trạng này liên quan đến một “vòng xoắn tiêu cực” trong cơ thể:

• Mỡ nội tạng làm tăng viêm toàn thân
• Viêm thúc đẩy quá trình phân hủy cơ
• Cơ suy giảm làm giảm khả năng chuyển hóa năng lượng
• Điều này lại tiếp tục làm tích tụ mỡ

Ngoài ra, mỡ có thể xâm nhập trực tiếp vào mô cơ, làm giảm chức năng cơ và ảnh hưởng đến các hoạt động chuyển hóa, nội tiết và miễn dịch.

Kết quả là cơ thể rơi vào trạng thái suy yếu toàn diện, làm tăng nguy cơ té ngã, mất khả năng vận động và các biến chứng tim mạch.

Ý nghĩa và cảnh báo

Nghiên cứu mang lại một điểm quan trọng:

• Không phải chỉ số cân nặng (BMI) quyết định nguy cơ sức khỏe
• Thành phần cơ thể (mỡ và cơ) mới là yếu tố then chốt

Đặc biệt, tình trạng này có thể được phát hiện sớm bằng các phương pháp đơn giản:

• Đo vòng eo (>102 cm ở nam, >88 cm ở nữ)
• Ước tính khối cơ dựa trên tuổi, cân nặng và chiều cao

Tuy nhiên, cần lưu ý:

• Đây là nghiên cứu quan sát, không chứng minh quan hệ nhân quả tuyệt đối
• Nguy cơ có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác như bệnh nền, dinh dưỡng và lối sống
• Không phải tất cả người có mỡ bụng đều có nguy cơ cao nếu vẫn duy trì được khối cơ

Kết luận

Sự kết hợp giữa mỡ bụng và mất cơ tạo ra một nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng, làm tăng đáng kể tỷ lệ tử vong.

Phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc không chỉ giảm mỡ mà còn duy trì và phát triển khối cơ, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.

Việc phát hiện sớm thông qua các chỉ số đơn giản có thể giúp can thiệp kịp thời bằng dinh dưỡng và vận động, từ đó cải thiện chất lượng sống và giảm nguy cơ lâu dài.

Nguồn

DOI: 10.1007/s40520-024-02866-9