Không cần giảm cân vẫn có thể cải thiện tiền tiểu đường?

Trong nhiều năm, lời khuyên dành cho người tiền tiểu đường gần như không thay đổi: muốn tránh bệnh tiến triển thành tiểu đường, bạn phải giảm cân. Nhưng một nghiên cứu mới lại đưa ra một góc nhìn khác: đường huyết có thể trở về bình thường ngay cả khi cân nặng không thay đổi.

Điều này đặt ra một vấn đề quan trọng: có phải chúng ta đã quá tập trung vào cân nặng mà bỏ qua yếu tố cốt lõi?

Nghiên cứu: cải thiện đường huyết mà không cần giảm cân

Một nghiên cứu được công bố trên Nature Medicine cho thấy:

khoảng 1/4 người tham gia chương trình lifestyle có thể đưa đường huyết về mức bình thường mà không cần giảm cân

Đáng chú ý, nhóm này vẫn có:

• nguy cơ tiến triển thành tiểu đường thấp tương đương
• so với nhóm giảm cân thành công

Điều này cho thấy cải thiện chuyển hóa có thể quan trọng hơn việc giảm số cân nặng.

Vấn đề không phải là “bao nhiêu mỡ” mà là “mỡ nằm ở đâu”

Điểm mấu chốt của nghiên cứu nằm ở vị trí tích trữ mỡ trong cơ thể.

Mỡ nội tạng (visceral fat)

• nằm sâu trong ổ bụng
• bao quanh các cơ quan nội tạng
• gây viêm và rối loạn insulin

Đây là loại mỡ nguy hiểm nhất, liên quan trực tiếp đến:

• tiền tiểu đường
• tiểu đường type 2
• bệnh tim mạch

Mỡ dưới da (subcutaneous fat)

• nằm ngay dưới da
• ít gây hại hơn
• thậm chí hỗ trợ chuyển hóa tốt hơn

Nghiên cứu cho thấy những người cải thiện được đường huyết thường:

• giảm mỡ nội tạng
• tăng hoặc giữ mỡ dưới da
• dù cân nặng tổng thể không thay đổi

Cơ chế phía sau: hormone và insulin

Ngoài vị trí mỡ, nghiên cứu còn chỉ ra vai trò của hormone, đặc biệt là GLP-1.

GLP-1 giúp:

• kích thích tuyến tụy tiết insulin
• kiểm soát đường huyết sau ăn
• cải thiện độ nhạy insulin

Những người cải thiện tiền tiểu đường mà không giảm cân có xu hướng:

• tăng hoạt động của hệ hormone này
• giảm các tín hiệu làm tăng đường huyết

Điều này giúp cơ thể xử lý glucose hiệu quả hơn, ngay cả khi cân nặng giữ nguyên. Sai lầm phổ biến: đồng nhất sức khỏe với cân nặng

Trong nhiều năm, chúng ta thường mặc định:

giảm cân = khỏe hơn

không giảm cân = không cải thiện

Nhưng nghiên cứu này cho thấy:

• một người có thể không giảm cân
• nhưng vẫn cải thiện chuyển hóa rõ rệt

Ngược lại, có người giảm cân nhưng:

• vẫn giữ mỡ nội tạng cao
• và chưa cải thiện được nguy cơ bệnh

Điều này cho thấy cân nặng không phải là thước đo duy nhất của sức khỏe.

Nên tập trung vào điều gì?

Thay vì chỉ nhìn vào cân nặng, hướng tiếp cận hiệu quả hơn là:

1. Giảm mỡ nội tạng

• thông qua tập luyện (đặc biệt là cardio)
• cải thiện chế độ ăn

2. Tối ưu chuyển hóa

• cải thiện độ nhạy insulin
• kiểm soát đường huyết

3. Lựa chọn chế độ ăn phù hợp

• ưu tiên chất béo tốt (omega-3, PUFA)
• giảm thực phẩm siêu chế biến

4. Duy trì vận động đều đặn

• tập endurance (chạy, đạp xe, bơi)
• giúp giảm mỡ bụng ngay cả khi không giảm cân

Một góc nhìn mới về phòng ngừa tiểu đường

Nghiên cứu này không phủ nhận lợi ích của việc giảm cân. Nhưng nó cho thấy một điều quan trọng hơn: mục tiêu chính nên là cải thiện chuyển hóa, không chỉ là giảm cân.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những người:

• khó giảm cân
• đã thử nhiều phương pháp nhưng không hiệu quả
• dễ nản vì không thấy thay đổi trên cân

Kết luận

Tiền tiểu đường không nhất thiết phải được cải thiện bằng việc giảm cân.

Yếu tố quan trọng hơn nằm ở:

• vị trí tích trữ mỡ
• cách cơ thể xử lý đường
• tình trạng chuyển hóa tổng thể

Hiểu đúng điều này sẽ giúp bạn tập trung vào những thay đổi thực sự hiệu quả, thay vì chỉ chạy theo con số trên cân nặng.

Nguồn

DOI: 10.1038/s41591-025-03944-9