Acid Amin Arginine Giảm Đáng Kể Tổn Thương Alzheimer: Hướng Điều Trị Giá Rẻ, Tiềm Năng Cao

Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Neurochemistry International (21/11/2025) cho thấy một loại amino axít quen thuộc – arginine – có khả năng giảm đáng kể tổn thương não trong mô hình Alzheimer. Phát hiện này mở ra hướng tiếp cận hoàn toàn mới, đơn giản hơn và ít tốn kém hơn cho việc điều trị căn bệnh thoái hóa thần kinh đang ảnh hưởng hàng triệu người trên thế giới.

Bối cảnh: Alzheimer vẫn chưa có phương pháp chữa trị triệt để

Alzheimer là nguyên nhân hàng đầu gây sa sút trí tuệ, với hàng chục triệu bệnh nhân toàn cầu. Dù các thuốc kháng thể khử amyloid mới đã được phê duyệt, hiệu quả vẫn còn hạn chế và chi phí điều trị rất cao. Nhiều loại thuốc cũng gây tác dụng phụ, bao gồm phù não và xuất huyết vi thể.

Điều đó khiến các chuyên gia tìm kiếm những lựa chọn an toàn hơn, dễ tiếp cận hơn – đặc biệt là các hợp chất đã có hồ sơ an toàn rõ ràng và đang được dùng rộng rãi.

Arginine đáp ứng đúng các tiêu chí này.

Nghiên cứu: arginine có thể ngăn mảng amyloid và giảm độc tính

Nhóm nghiên cứu từ Đại học Kindai đã chứng minh rằng arginine – vốn là một amino axít tự nhiên – hoạt động như một “chemical chaperone”, giúp ức chế quá trình kết tụ của protein Aβ42, yếu tố chính gây độc cho tế bào thần kinh.

Các thí nghiệm được tiến hành ở ba cấp độ:

1) thí nghiệm trong ống nghiệm (in vitro)
Arginine làm chậm tốc độ kết tụ của Aβ42 theo cách phụ thuộc nồng độ.

2) mô hình ruồi giấm Alzheimer
Arginine đường uống làm giảm các tổn thương liên quan đến amyloid.

3) mô hình chuột mang ba đột biến Alzheimer
Kết quả cho thấy:

giảm hình thành mảng amyloid trong não

giảm lượng Aβ42 không hòa tan

giảm gene viêm thần kinh

cải thiện hành vi thần kinh

Đây là bằng chứng mạnh cho thấy arginine có thể tác động lên nhiều cơ chế bệnh lý cùng lúc.

Lợi ích vượt ra ngoài kiểm soát amyloid

Điểm đặc biệt của nghiên cứu là arginine không chỉ ức chế mảng amyloid mà còn tạo ra các tác động bảo vệ thần kinh rộng hơn.

Ở chuột Alzheimer, arginine:

giảm viêm não

giảm biểu hiện cytokines gây tổn thương

cải thiện kết quả hành vi (behavioral outcomes)

giảm độc tính tế bào thần kinh

Điều này cho thấy arginine có thể giúp ngăn quá trình tiến triển bệnh thay vì chỉ kiểm soát triệu chứng.

Arginine – ứng viên lý tưởng cho chiến lược “tái định vị thuốc”

Arginine có lợi thế khác biệt so với thuốc mới:

rẻ tiền

an toàn cao

đã được sử dụng trong lâm sàng

dễ sản xuất

dễ hấp thu

có khả năng đi vào não

Do đó, chiến lược tái sử dụng arginine (drug repositioning) có thể rút ngắn đáng kể thời gian phát triển thuốc – vốn là rào cản lớn trong điều trị Alzheimer.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu lưu ý một điểm quan trọng:
liều arginine dùng trong nghiên cứu không tương ứng với sản phẩm bổ sung thương mại, nên cần có thử nghiệm lâm sàng để xác định liều an toàn – hiệu quả cho người.

Ý nghĩa và triển vọng

Các kết quả này gợi ý rằng một giải pháp điều trị Alzheimer có thể nằm ngay trong một chất đơn giản như arginine. Việc xác nhận thêm thông qua nghiên cứu tiền lâm sàng mở rộng và thử nghiệm lâm sàng sẽ quyết định khả năng đưa phương pháp này vào điều trị thực tế.

Nếu tiếp tục hiệu quả ở người, đây có thể trở thành liệu pháp giá rẻ, dễ tiếp cận toàn cầu – nhất là với các quốc gia đang phát triển.

Kết luận

Nghiên cứu mới từ Đại học Kindai đã cho thấy arginine có khả năng giảm đáng kể tổn thương Alzheimer trong mô hình động vật và thí nghiệm tế bào. Với hồ sơ an toàn tốt, chi phí thấp và cơ chế tác động đa chiều, arginine là ứng viên đáng chú ý cho chiến lược điều trị Alzheimer trong tương lai.

Nguồn

Kanako Fujii, Toshihide Takeuchi, Yuzo Fujino, Noriko Tanaka, Nao Fujino, Akiko Takeda, Eiko N. Minakawa, Yoshitaka Nagai. Oral administration of arginine suppresses Aβ pathology in animal models of Alzheimer\’s disease. Neurochemistry International, 2025; 191: 106082 DOI: 10.1016/j.neuint.2025.106082