Euclid phát hiện vòng Einstein hiếm trong vũ trụ

Các nhà thiên văn học vừa ghi nhận một vòng Einstein hiếm gặp, được phát hiện nhờ dữ liệu từ kính thiên văn không gian Euclid Space Telescope.

Khám phá này xảy ra trong giai đoạn kiểm tra dữ liệu đầu tiên sau khi Euclid được phóng vào không gian ngày 1 tháng 7 năm 2023.

Trong khi xem xét các hình ảnh ban đầu, nhà khoa học lưu trữ dữ liệu Bruno Altieri nhận thấy một cấu trúc bất thường trong các hình ảnh còn mờ, từ đó dẫn đến việc phát hiện một vòng Einstein hoàn chỉnh.

Vòng Einstein là gì?

Vòng Einstein là một hiện tượng hiếm trong thiên văn học, xảy ra khi ánh sáng từ một thiên hà xa bị bẻ cong bởi lực hấp dẫn của một thiên hà nằm phía trước.

Hiện tượng này được dự đoán bởi Albert Einstein trong lý thuyết General Relativity.

Khi ánh sáng bị bẻ cong theo cách đối xứng quanh thiên hà phía trước, nó tạo thành một vòng tròn sáng hoàn chỉnh gọi là vòng Einstein.

Vị trí của vòng Einstein mới

Vòng Einstein mới được phát hiện liên quan đến thiên hà NGC 6505.

Thiên hà này nằm cách Trái Đất khoảng 590 triệu năm ánh sáng.

Ánh sáng từ một thiên hà nằm xa phía sau đã bị bẻ cong bởi lực hấp dẫn của NGC 6505, tạo ra vòng ánh sáng hoàn chỉnh mà Euclid quan sát được.

Đây là lần đầu tiên vòng Einstein này được phát hiện, mặc dù khu vực này đã từng được các kính thiên văn khác quan sát trước đây.

Vai trò khoa học của thấu kính hấp dẫn

Hiện tượng này được gọi là thấu kính hấp dẫn (gravitational lensing).

Các vòng Einstein và hiện tượng thấu kính hấp dẫn giúp các nhà khoa học:

quan sát các thiên hà cực kỳ xa

đo khối lượng của các thiên hà và cụm thiên hà

nghiên cứu sự phân bố của vật chất tối

Nhờ hiệu ứng này, các nhà thiên văn có thể phóng đại ánh sáng từ những thiên hà rất xa, giống như sử dụng một kính thiên văn tự nhiên trong vũ trụ.

Sứ mệnh của Euclid

Kính thiên văn Euclid được thiết kế để nghiên cứu “vũ trụ tối”, bao gồm:

vật chất tối

năng lượng tối

Trong nhiệm vụ kéo dài nhiều năm, Euclid sẽ:

lập bản đồ 3D của hàng tỷ thiên hà

quan sát các hiệu ứng thấu kính hấp dẫn mạnh và yếu

phát hiện khoảng 100.000 hiện tượng thấu kính hấp dẫn mạnh

Những dữ liệu này giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn cấu trúc và sự tiến hóa của vũ trụ.

Tương lai của nghiên cứu vũ trụ

Vòng Einstein vừa được phát hiện chỉ là một trong nhiều khám phá tiềm năng từ Euclid.

Các nhà nghiên cứu kỳ vọng rằng trong những năm tới, kính thiên văn này sẽ giúp:

tìm thấy hàng nghìn hệ thấu kính hấp dẫn

nghiên cứu sự phân bố của vật chất tối

hiểu rõ hơn vai trò của năng lượng tối trong sự giãn nở của vũ trụ

Khám phá này chứng minh rằng Euclid có thể phát hiện những hiện tượng mới ngay cả trong những vùng trời đã được nghiên cứu nhiều, mở ra một kỷ nguyên mới trong nghiên cứu cấu trúc vũ trụ.