Biểu cảm cảm xúc ở người tự kỷ hoạt động theo cách khác
08/03/2026Một nghiên cứu mới cho thấy người tự kỷ và người không tự kỷ có thể biểu đạt cảm xúc bằng khuôn mặt theo những cách khác nhau. Những khác biệt này có thể là nguyên nhân khiến hai nhóm đôi khi hiểu nhầm cảm xúc của nhau.
Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học tại University of Birmingham và được công bố trên Autism Research.
Hiểu lầm cảm xúc không chỉ xảy ra ở một phía
Trong nhiều năm, các nghiên cứu về tự kỷ thường cho rằng người tự kỷ gặp khó khăn trong việc biểu đạt hoặc nhận biết cảm xúc.
Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy vấn đề có thể không chỉ nằm ở một phía.
Các nhà khoa học phát hiện rằng người tự kỷ và người không tự kỷ biểu đạt cảm xúc theo những “ngôn ngữ khuôn mặt” khác nhau, khiến việc hiểu lầm xảy ra theo cả hai chiều.
Điều này gợi ý rằng những khác biệt trong biểu đạt cảm xúc không nên được xem đơn thuần là một thiếu hụt.
Phương pháp nghiên cứu
Để nghiên cứu sự khác biệt này, các nhà khoa học đã sử dụng hệ thống theo dõi chuyển động khuôn mặt với độ chính xác cao.
Nghiên cứu bao gồm:
25 người trưởng thành tự kỷ
26 người trưởng thành không tự kỷ
Những người tham gia được yêu cầu thể hiện ba cảm xúc cơ bản:
Giận dữ
Hạnh phúc
Buồn bã
Các biểu cảm được thực hiện trong hai tình huống:
Khi bắt chước các âm thanh cảm xúc
Khi nói chuyện
Trong quá trình nghiên cứu, các nhà khoa học đã thu thập hơn 265 triệu điểm dữ liệu chuyển động khuôn mặt, tạo nên một trong những cơ sở dữ liệu chi tiết nhất về biểu cảm cảm xúc.
Sự khác biệt trong biểu đạt cảm xúc
Kết quả nghiên cứu cho thấy người tự kỷ có xu hướng sử dụng các đặc điểm khuôn mặt khác nhau khi thể hiện cảm xúc.
Một số khác biệt nổi bật bao gồm:
Giận dữ
Người tự kỷ thường sử dụng chuyển động miệng nhiều hơn và ít sử dụng chuyển động lông mày so với người không tự kỷ.
Hạnh phúc
Nụ cười của người tự kỷ thường nhẹ và tinh tế hơn, đôi khi không lan đến vùng mắt như ở người không tự kỷ.
Buồn bã
Người tự kỷ thường tạo biểu cảm buồn bằng cách nâng môi trên, thay vì các chuyển động khác thường thấy ở người không tự kỷ.
Ngoài ra, nhóm tự kỷ còn thể hiện sự đa dạng biểu cảm lớn hơn, nghĩa là mỗi người có thể biểu đạt cảm xúc theo nhiều cách khác nhau.
Vai trò của alexithymia
Nghiên cứu cũng xem xét ảnh hưởng của Alexithymia, một đặc điểm tâm lý phổ biến ở nhiều người tự kỷ.
Alexithymia khiến một người gặp khó khăn trong việc:
Nhận biết cảm xúc của bản thân
Mô tả cảm xúc bằng lời
Những người có mức alexithymia cao thường có biểu cảm khuôn mặt kém rõ ràng hơn, khiến cảm xúc như giận dữ hoặc hạnh phúc trở nên khó nhận biết.
Hiểu cảm xúc như hai “ngôn ngữ khác nhau”
Các nhà nghiên cứu cho rằng sự khác biệt trong biểu cảm cảm xúc có thể giống như việc hai nhóm người nói hai ngôn ngữ khác nhau.
Khi mỗi nhóm sử dụng các tín hiệu biểu cảm khác nhau, việc hiểu lầm là điều dễ xảy ra.
Điều này có nghĩa rằng những khó khăn trong giao tiếp cảm xúc giữa người tự kỷ và người không tự kỷ có thể là thách thức hai chiều, chứ không phải chỉ là vấn đề của một nhóm.
Kết luận
Nghiên cứu mới cho thấy biểu cảm cảm xúc ở người tự kỷ có thể khác với người không tự kỷ, nhưng điều đó không có nghĩa là họ thiếu cảm xúc.
Thay vào đó, các nhóm có thể đang sử dụng những “ngôn ngữ biểu cảm” khác nhau. Việc hiểu rõ những khác biệt này có thể giúp cải thiện giao tiếp, giảm hiểu lầm và thúc đẩy sự thấu hiểu giữa các nhóm trong xã hội.
Nguồn
DOI: 10.1002/aur.70157