Ít đường trong 1.000 ngày đầu giúp giảm nguy cơ bệnh tim

Bối cảnh nghiên cứu về dinh dưỡng sớm và sức khỏe tim mạch

Trong nhiều năm, các nhà khoa học đã nhấn mạnh rằng 1.000 ngày đầu đời — từ khi thụ thai đến khoảng 2 tuổi — là giai đoạn then chốt quyết định sức khỏe lâu dài. Đây là thời điểm cơ thể phát triển nhanh chóng và các hệ thống sinh lý, bao gồm chuyển hóa và tim mạch, được “lập trình” cho tương lai.

Một nghiên cứu mới công bố trên BMJ cho thấy việc hạn chế tiêu thụ đường trong giai đoạn này có thể mang lại lợi ích tim mạch kéo dài suốt cuộc đời. Những người được tiếp xúc với mức đường thấp từ trước khi sinh và trong những năm đầu đời có nguy cơ mắc bệnh tim thấp hơn đáng kể khi trưởng thành.

Thí nghiệm tự nhiên từ thời kỳ phân phối đường tại Anh

Để tìm hiểu mối liên hệ này, các nhà nghiên cứu đã tận dụng một “thí nghiệm tự nhiên” hiếm có trong lịch sử: chính sách phân phối đường tại Anh sau Thế chiến II, kết thúc vào năm 1953.

Trong giai đoạn phân phối, lượng đường tiêu thụ bị giới hạn ở mức thấp — dưới khoảng 40 gram mỗi ngày — và trẻ nhỏ gần như không được dùng đường bổ sung. Khi chính sách kết thúc, lượng tiêu thụ đường tăng mạnh, tạo ra sự khác biệt rõ rệt giữa những người sinh trước và sau thời điểm này.

Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của hơn 63.000 người trong cơ sở dữ liệu UK Biobank để so sánh nguy cơ bệnh tim giữa các nhóm có mức tiếp xúc đường khác nhau trong giai đoạn đầu đời.

Giảm rõ rệt nguy cơ bệnh tim và đột quỵ

Kết quả cho thấy những người có mức tiêu thụ đường thấp từ trong bụng mẹ đến khoảng 2 tuổi có:

Giảm khoảng 20% nguy cơ bệnh tim mạch tổng thể

Giảm 25% nguy cơ nhồi máu cơ tim

Giảm 26% nguy cơ suy tim

Giảm 31% nguy cơ đột quỵ

Giảm 27% nguy cơ tử vong do tim mạch

Ngoài ra, các bệnh tim mạch ở nhóm này thường xuất hiện muộn hơn khoảng 2–2,5 năm so với những người không được hạn chế đường sớm.

Cơ chế: lập trình chuyển hóa từ sớm

Các nhà khoa học cho rằng dinh dưỡng trong giai đoạn đầu đời có thể ảnh hưởng đến cách cơ thể điều chỉnh:

Đường huyết

Huyết áp

Nhạy cảm insulin

Phản ứng viêm

Việc tiêu thụ quá nhiều đường trong giai đoạn nhạy cảm này có thể làm tăng nguy cơ phát triển tiểu đường và tăng huyết áp — hai yếu tố nguy cơ chính của bệnh tim mạch.

Ngược lại, chế độ ăn ít đường có thể giúp hệ thống chuyển hóa phát triển theo hướng ổn định hơn, tạo nền tảng sức khỏe lâu dài.

Liên hệ với khuyến nghị dinh dưỡng hiện nay

Các hướng dẫn dinh dưỡng hiện đại cũng nhấn mạnh việc hạn chế đường bổ sung cho trẻ nhỏ. Tổ chức y tế khuyến nghị tránh đồ uống có đường và thực phẩm siêu chế biến trong những năm đầu đời, vì chúng có thể ảnh hưởng đến khẩu vị, cân nặng và sức khỏe chuyển hóa.

Nghiên cứu mới củng cố thêm bằng chứng rằng các chính sách dinh dưỡng sớm có thể mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe cộng đồng trong dài hạn.

Ý nghĩa đối với cha mẹ và chính sách y tế

Phát hiện này không chỉ quan trọng đối với cá nhân mà còn có ý nghĩa đối với các chương trình y tế và dinh dưỡng. Việc giảm lượng đường trong thực phẩm dành cho trẻ em, cải thiện giáo dục dinh dưỡng và hỗ trợ phụ nữ mang thai có thể giúp giảm gánh nặng bệnh tim trong tương lai.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng mặc dù đây là nghiên cứu quan sát và không thể chứng minh quan hệ nhân quả tuyệt đối, quy mô lớn và thiết kế cẩn thận giúp kết quả có độ tin cậy cao.

Kết luận

Nghiên cứu cho thấy hạn chế đường trong 1.000 ngày đầu đời có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh tim và kéo dài thời gian sống khỏe mạnh. Điều này nhấn mạnh vai trò quan trọng của dinh dưỡng sớm trong việc định hình sức khỏe suốt đời, đồng thời mở ra hướng tiếp cận phòng ngừa bệnh tim từ rất sớm.

Nguồn

DOI: 10.1136/bmj-2024-083890