Trầm cảm ở nam giới tăng mạnh sau 1 năm làm cha

Bối cảnh nghiên cứu

Trầm cảm sau sinh thường được nhắc đến nhiều ở phụ nữ, nhưng sức khỏe tâm lý của nam giới trong giai đoạn làm cha lại ít được chú ý hơn. Trong khi đó, việc trở thành cha mang đến nhiều thay đổi lớn về trách nhiệm, tài chính và mối quan hệ gia đình.

Một nghiên cứu mới cho thấy nguy cơ rối loạn tâm lý ở nam giới không tăng ngay sau khi có con, mà lại xuất hiện rõ rệt sau khoảng một năm .

 

 

Quá trình nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học từ Karolinska Institutet (Thụy Điển), dựa trên dữ liệu của hơn 1 triệu người cha có con sinh ra trong giai đoạn 2003–2021.

Các nhà nghiên cứu sử dụng hệ thống dữ liệu y tế quốc gia để theo dõi:

• Chẩn đoán tâm thần trước khi mang thai
• Trong thời gian mang thai
• Giai đoạn sau sinh đến khi trẻ được 1 năm tuổi

Điểm mạnh của nghiên cứu là quy mô lớn và theo dõi dài hạn, giúp xác định rõ thời điểm thay đổi nguy cơ.

Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy một xu hướng khá bất ngờ:

• Trong giai đoạn mang thai và những tháng đầu sau sinh, tỷ lệ chẩn đoán rối loạn tâm lý ở nam giới giảm
• Sau khoảng 1 năm, nguy cơ bắt đầu tăng trở lại
• Đặc biệt, trầm cảm và rối loạn liên quan đến stress tăng hơn 30% so với trước khi có con

Trong khi đó:

• Lo âu và các vấn đề liên quan đến chất kích thích chỉ quay về mức bình thường
• Riêng trầm cảm có xu hướng tăng rõ rệt và kéo dài

Phân tích và thảo luận

Phát hiện này cho thấy áp lực tâm lý của việc làm cha không xảy ra ngay lập tức, mà tích tụ theo thời gian.

Một số cơ chế có thể giải thích:

• Thiếu ngủ kéo dài: chăm sóc trẻ nhỏ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ
• Áp lực tài chính: chi phí nuôi con tăng dần theo thời gian
• Thay đổi mối quan hệ: sự gắn kết với bạn đời có thể bị ảnh hưởng
• Giảm thời gian cá nhân: ít thời gian phục hồi tâm lý

Ngoài ra, giai đoạn đầu sau sinh thường nhận được nhiều sự hỗ trợ từ gia đình và xã hội. Khi sự hỗ trợ này giảm dần, áp lực thực tế mới bắt đầu rõ ràng hơn.

Ý nghĩa và cảnh báo

Nghiên cứu nhấn mạnh rằng:

• Sức khỏe tâm lý của nam giới trong giai đoạn làm cha cần được quan tâm nhiều hơn
• Các dấu hiệu trầm cảm có thể xuất hiện muộn, không phải ngay sau sinh
• Hệ thống y tế và gia đình cần theo dõi dài hạn, không chỉ trong vài tháng đầu

Tuy nhiên, cần lưu ý:

• Dữ liệu dựa trên chẩn đoán y khoa, nên có thể chưa phản ánh đầy đủ các trường hợp không đi khám
• Không phải tất cả nam giới đều có nguy cơ như nhau
• Yếu tố cá nhân như công việc, hỗ trợ xã hội và sức khỏe nền đóng vai trò quan trọng

Kết luận

Nghiên cứu cho thấy nguy cơ trầm cảm ở nam giới tăng đáng kể sau khoảng một năm làm cha, thay vì xuất hiện ngay sau sinh như nhiều người vẫn nghĩ.

Điều này cho thấy việc hỗ trợ sức khỏe tâm lý cho các ông bố cần kéo dài và toàn diện hơn, nhằm đảm bảo không chỉ lợi ích cá nhân mà còn sự ổn định của cả gia đình.

Nguồn

DOI: 10.1001/jamanetworkopen.2026.2725