Béo phì ảnh hưởng nam và nữ khác nhau như thế nào?

Bối cảnh nghiên cứu

Béo phì từ lâu đã được xem là một yếu tố nguy cơ chính dẫn đến các bệnh tim mạch, tiểu đường và rối loạn chuyển hóa, tuy nhiên phần lớn các nghiên cứu trước đây thường đánh giá béo phì như một tình trạng chung mà chưa phân biệt rõ sự khác biệt giữa nam và nữ, trong khi trên thực tế, sinh học giới tính có thể ảnh hưởng mạnh đến cách cơ thể tích trữ mỡ, phản ứng viêm và chuyển hóa năng lượng, từ đó đặt ra câu hỏi liệu nam và nữ có đang đối mặt với những rủi ro sức khỏe hoàn toàn khác nhau khi cùng mắc béo phì hay không.

Quá trình nghiên cứu

Để làm rõ vấn đề này, các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu của hơn 1.100 người trưởng thành điều trị tại phòng khám béo phì, bao gồm 886 phụ nữ và 248 nam giới, với độ tuổi trung bình lần lượt là 45 và 41, đồng thời tiến hành đánh giá toàn diện các chỉ số sức khỏe như BMI, vòng eo, huyết áp, lipid máu, đường huyết, chức năng gan và các marker viêm, nhằm xác định sự khác biệt trong cách béo phì tác động đến cơ thể theo từng giới tính.

Bảng: Quá trình nghiên cứu béo phì theo giới tính

Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy nam giới có xu hướng tích tụ nhiều mỡ nội tạng hơn, thể hiện qua vòng eo lớn hơn đáng kể so với nữ giới, đồng thời có mức huyết áp cao hơn, điều này làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa. Ngoài ra, nam giới cũng ghi nhận nồng độ enzyme gan cao hơn, cho thấy dấu hiệu stress gan và nguy cơ tổn thương gan lớn hơn khi bị béo phì.

Trong khi đó, phụ nữ lại có xu hướng biểu hiện mức cholesterol toàn phần và LDL cao hơn, cùng với các marker viêm như CRP và tốc độ lắng máu tăng cao, cho thấy phản ứng viêm toàn thân mạnh hơn, đây là yếu tố liên quan chặt chẽ đến nguy cơ bệnh tim mạch và tiểu đường type 2.

Điểm đáng chú ý là mặc dù BMI giữa hai nhóm không chênh lệch lớn, nhưng cách phân bố mỡ và phản ứng sinh học lại hoàn toàn khác nhau, cho thấy BMI không đủ để phản ánh đầy đủ nguy cơ sức khỏe.

Giải thích cơ chế

Sự khác biệt này được cho là liên quan đến hormone và sinh học giới tính, khi estrogen ở phụ nữ ảnh hưởng đến cách phân bố mỡ và phản ứng miễn dịch, trong khi nam giới có xu hướng tích mỡ quanh nội tạng nhiều hơn, loại mỡ này có hoạt tính chuyển hóa cao và liên quan trực tiếp đến các bệnh lý nguy hiểm, đồng thời hệ miễn dịch của phụ nữ hoạt động mạnh hơn cũng góp phần làm tăng các chỉ số viêm trong cơ thể.

Ý nghĩa và ứng dụng

Phát hiện này cho thấy béo phì không phải là một tình trạng đồng nhất và cần được tiếp cận theo hướng cá nhân hóa, trong đó nam giới nên tập trung kiểm soát mỡ nội tạng và sức khỏe gan, còn phụ nữ cần chú ý nhiều hơn đến tình trạng viêm và cholesterol, từ đó giúp xây dựng các chiến lược điều trị và phòng ngừa phù hợp hơn với từng nhóm đối tượng.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng các chỉ số đơn giản như vòng eo có thể mang lại giá trị cao trong việc đánh giá rủi ro, thay vì chỉ dựa vào BMI như trước đây.

Kết luận

Béo phì ảnh hưởng đến nam và nữ theo những cách khác nhau, với nam giới chịu rủi ro cao hơn từ mỡ nội tạng và tổn thương gan, trong khi phụ nữ đối mặt với tình trạng viêm và rối loạn lipid, điều này cho thấy việc hiểu rõ sự khác biệt sinh học là chìa khóa để cải thiện hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ bệnh tật trong tương lai.

Nguồn

European Association for the Study of Obesity