Ung thư ở mèo và con người có liên hệ di truyền

Bối cảnh nghiên cứu

Ung thư là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở cả người và động vật. Tuy nhiên, phần lớn các nghiên cứu trước đây tập trung vào con người hoặc một số loài động vật thí nghiệm, trong khi hiểu biết về ung thư ở thú cưng, đặc biệt là mèo, còn hạn chế.

Mèo là loài vật nuôi phổ biến và có môi trường sống gần như tương đồng với con người. Điều này khiến chúng trở thành đối tượng tiềm năng để nghiên cứu các yếu tố môi trường và di truyền liên quan đến ung thư.

Một nghiên cứu quy mô lớn từ Wellcome Sanger Institute, công bố trên Science, đã lần đầu tiên lập bản đồ di truyền ung thư ở mèo và phát hiện nhiều điểm tương đồng đáng chú ý với ung thư ở người .

Quá trình và phương pháp nghiên cứu

Nhóm nghiên cứu đã phân tích khối u từ gần 500 con mèo tại nhiều quốc gia, bao gồm 13 loại ung thư khác nhau. Các mẫu mô được thu thập từ các cơ sở thú y và tiến hành giải trình tự DNA để xác định các đột biến gen liên quan đến ung thư.

Các nhà khoa học tập trung vào khoảng 1.000 gen đã được xác định có liên quan đến ung thư ở người, từ đó so sánh sự tương đồng giữa hai loài.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng đánh giá phản ứng của các tế bào ung thư mèo với một số loại thuốc hóa trị nhằm xác định khả năng ứng dụng điều trị.

Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy nhiều đột biến gen gây ung thư ở mèo có sự tương đồng cao với con người.

Một số phát hiện nổi bật bao gồm:

• Gen FBXW7 xuất hiện trong hơn 50% các trường hợp ung thư tuyến vú ở mèo, tương tự như ở người
• Gen PIK3CA, một đột biến phổ biến trong ung thư vú ở người, cũng được phát hiện ở 47% mẫu bệnh phẩm mèo
• Các đột biến tương tự cũng xuất hiện trong nhiều loại ung thư khác như máu, phổi, da và hệ tiêu hóa

Ngoài ra, các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm cho thấy một số loại thuốc điều trị ung thư có thể có hiệu quả tương tự trên cả tế bào ung thư mèo và người.

Phân tích và thảo luận

Những kết quả này cho thấy ung thư không chỉ là vấn đề riêng của từng loài mà có thể chịu ảnh hưởng từ các cơ chế sinh học chung. Việc mèo và con người chia sẻ môi trường sống cũng làm tăng khả năng tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ tương tự, như ô nhiễm, chế độ ăn và hóa chất.

Khái niệm “One Medicine” (y học liên loài) được nhấn mạnh trong nghiên cứu, cho thấy sự hợp tác giữa y học người và thú y có thể mang lại lợi ích cho cả hai bên. Các phát hiện từ động vật có thể giúp hiểu rõ hơn về bệnh ở người và ngược lại.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng các kết quả hiện tại chủ yếu dựa trên nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Việc áp dụng trực tiếp vào điều trị lâm sàng vẫn cần thêm các thử nghiệm kiểm chứng.

Cảnh báo và lưu ý

Mặc dù có sự tương đồng về di truyền, ung thư ở mèo và con người vẫn có những khác biệt quan trọng. Không nên tự ý áp dụng thuốc hoặc phương pháp điều trị của người cho vật nuôi hoặc ngược lại.

Ngoài ra, việc tiếp xúc chung môi trường không có nghĩa là ung thư có thể lây truyền giữa mèo và con người. Đây là bệnh lý liên quan đến đột biến gen và yếu tố môi trường, không phải bệnh truyền nhiễm.

Các nghiên cứu trong tương lai cần làm rõ hơn vai trò của môi trường sống và di truyền trong sự phát triển ung thư ở cả hai loài.

Kết luận

Nghiên cứu quy mô lớn từ Wellcome Sanger Institute đã cung cấp bằng chứng cho thấy ung thư ở mèo và con người có nhiều điểm tương đồng về di truyền. Phát hiện này mở ra hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu và điều trị ung thư, thông qua việc kết hợp dữ liệu giữa y học người và thú y.

Trong tương lai, các chiến lược điều trị cá nhân hóa có thể được phát triển dựa trên những hiểu biết này, góp phần cải thiện hiệu quả điều trị cho cả con người và động vật.

Nguồn

DOI: 10.1126/science.ady6651