Protein não bộ liên quan đến tái nghiện cocaine

Các nhà khoa học đã xác định một protein trong não có thể đóng vai trò quan trọng trong việc khiến người nghiện cocaine dễ tái sử dụng ma túy sau khi đã cai. Khám phá này giúp giải thích vì sao việc từ bỏ cocaine thường rất khó khăn và mở ra hướng nghiên cứu cho các phương pháp điều trị mới.

Nghiên cứu được thực hiện bởi các nhà khoa học tại Michigan State University và công bố trên Science Advances.

Nghiện cocaine không chỉ là vấn đề ý chí

Nghiên cứu cho thấy nghiện cocaine không đơn giản là sự thiếu ý chí, mà liên quan đến những thay đổi sinh học lâu dài trong não.

Cocaine làm thay đổi cách các vùng não liên lạc với nhau, đặc biệt là giữa:

Trung tâm phần thưởng của não

Vùng Hippocampus, khu vực chịu trách nhiệm về trí nhớ và học tập

Những thay đổi này khiến não bộ ghi nhớ trải nghiệm liên quan đến cocaine và thúc đẩy hành vi tìm kiếm ma túy.

Vai trò của protein DeltaFosB

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học xác định một protein quan trọng gọi là DeltaFosB.

Protein này hoạt động giống như một “công tắc di truyền”.

Khi một người sử dụng cocaine nhiều lần, DeltaFosB sẽ:

Tích tụ trong các mạch thần kinh liên quan đến phần thưởng

Thay đổi hoạt động của nhiều gene trong tế bào thần kinh

Tăng cường tín hiệu thúc đẩy hành vi tìm kiếm cocaine

Các thí nghiệm cho thấy nếu không có protein này, cocaine sẽ không gây ra cùng mức thay đổi trong hoạt động não hoặc động lực tìm kiếm ma túy.

Cách cocaine thay đổi mạch não

Cocaine gây ra sự gia tăng mạnh của dopamine – một chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác khoái cảm và động lực.

Sự gia tăng dopamine khiến não bộ “học” rằng việc sử dụng cocaine mang lại lợi ích.

Theo thời gian, sự tích tụ của DeltaFosB làm thay đổi cách các neuron hoạt động và củng cố các mạch thần kinh liên quan đến trí nhớ và phần thưởng.

Điều này khiến:

Các ký ức liên quan đến ma túy trở nên mạnh mẽ hơn

Nguy cơ tái nghiện tăng cao ngay cả sau khi đã ngừng sử dụng

Những gene liên quan đến hành vi tìm kiếm ma túy

Nghiên cứu cũng phát hiện rằng DeltaFosB điều chỉnh hoạt động của nhiều gene khác.

Một trong số đó là gene calreticulin, có vai trò kiểm soát cách các neuron giao tiếp với nhau.

Sự gia tăng hoạt động của gene này có thể:

Tăng cường tín hiệu trong các mạch não liên quan đến nghiện

Thúc đẩy hành vi tìm kiếm cocaine

Những thay đổi này giúp giải thích tại sao nghiện cocaine có thể kéo dài trong thời gian dài.

Tiềm năng phát triển thuốc điều trị

Hiện nay chưa có thuốc được phê duyệt để điều trị nghiện cocaine.

Phát hiện về vai trò của DeltaFosB có thể mở ra hướng phát triển các loại thuốc mới.

Các nhà nghiên cứu đang tìm cách tạo ra các hợp chất có thể:

Kiểm soát cách DeltaFosB liên kết với DNA

Giảm tác động của protein này lên các mạch thần kinh liên quan đến nghiện

Nếu thành công, các liệu pháp này có thể giúp giảm nguy cơ tái nghiện ở những người đang điều trị.

Kết luận

Nghiên cứu mới cho thấy nghiện cocaine liên quan chặt chẽ đến những thay đổi lâu dài trong não bộ, đặc biệt là sự tích tụ của protein DeltaFosB trong các mạch thần kinh liên quan đến trí nhớ và phần thưởng.

Khám phá này giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn cơ chế sinh học của nghiện và có thể mở đường cho các phương pháp điều trị hiệu quả hơn trong tương lai.

Nguồn

DOI: 10.1126/sciadv.adv1236