Con người thường hiểu sai cảm xúc của chó: Nghiên cứu mới từ Arizona State University

Một nghiên cứu mới từ các nhà khoa học tại Arizona State University cho thấy một sự thật khá bất ngờ: dù sống cùng chó hàng nghìn năm, con người vẫn chưa thực sự hiểu đúng cảm xúc của chúng. Thay vì quan sát hành vi cụ thể của chó, chúng ta thường dựa vào bối cảnh xung quanh hoặc cảm xúc của chính mình để suy đoán — và điều này dẫn đến nhiều hiểu lầm.

Phát hiện này đặt ra câu hỏi quan trọng về cách chúng ta giao tiếp với thú cưng và liệu những gì chúng ta nghĩ là “hiểu chó” có thực sự chính xác hay không.

Con người nhìn bối cảnh — không nhìn con chó

Trong nghiên cứu, các nhà khoa học Holly Molinaro và Clive Wynne đã tiến hành hai thí nghiệm nhằm kiểm tra cách con người đánh giá cảm xúc của chó. Họ quay video một chú chó trong các tình huống khác nhau, bao gồm những trải nghiệm tích cực như được cho ăn hoặc đi dạo, và những tình huống tiêu cực như bị nhắc nhở hoặc nghe tiếng máy hút bụi.

Sau đó, các video được chỉnh sửa để thay đổi bối cảnh — ví dụ cùng một hành vi của chó nhưng được đặt trong tình huống “vui” hoặc “khó chịu”. Người tham gia được yêu cầu đánh giá mức độ hạnh phúc hoặc căng thẳng của chú chó.

Kết quả cho thấy đa số người xem không dựa vào biểu hiện của chó mà dựa vào hoàn cảnh xung quanh. Khi thấy chó cạnh dây dắt, họ cho rằng chó vui; khi thấy chó cạnh máy hút bụi, họ cho rằng chó sợ — dù hành vi thực tế giống nhau.

Điều này cho thấy chúng ta thường “đọc câu chuyện” thay vì “đọc con chó”.

Thiên kiến “nhân hoá” khiến chúng ta hiểu sai

Một yếu tố quan trọng khác là xu hướng anthropomorphism — tức là gán cảm xúc con người cho động vật. Chúng ta dễ cho rằng chó cảm thấy tội lỗi, hạnh phúc hay xấu hổ theo cách giống con người, nhưng khoa học cho thấy điều này không phải lúc nào cũng đúng.

Ví dụ, khuôn mặt “có lỗi” của chó khi bị mắng có thể không phải vì nó cảm thấy tội lỗi, mà đơn giản là phản ứng sợ hãi trước giọng nói hoặc ngôn ngữ cơ thể của chủ.

Theo các nhà nghiên cứu, chính sự gắn bó cảm xúc mạnh mẽ giữa người và chó đôi khi lại khiến việc hiểu đúng tín hiệu trở nên khó khăn hơn.

Vì sao việc hiểu đúng cảm xúc chó lại quan trọng?

Hiểu sai cảm xúc có thể ảnh hưởng đến huấn luyện, chăm sóc và cả sức khỏe tâm lý của thú cưng. Nếu chủ nuôi diễn giải sai tín hiệu stress hoặc lo lắng, chó có thể không nhận được sự hỗ trợ cần thiết.

Ngoài ra, hiểu đúng hành vi giúp giảm nguy cơ xung đột, tăng hiệu quả huấn luyện và xây dựng mối quan hệ tin cậy hơn giữa người và chó.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng mỗi con chó có tính cách riêng, nên việc quan sát lâu dài và chú ý đến các tín hiệu cá nhân là rất quan trọng.

Làm thế nào để “đọc” chó chính xác hơn?

Các nhà nghiên cứu khuyến nghị chủ nuôi nên:

Tập trung vào ngôn ngữ cơ thể của chó như tư thế tai, đuôi, ánh mắt và chuyển động

Tránh suy diễn dựa trên tình huống hoặc cảm xúc của bản thân

Quan sát hành vi theo thời gian để hiểu đặc điểm riêng của từng con

Học cách nhận biết dấu hiệu stress hoặc sợ hãi

Quan trọng nhất là giữ thái độ khiêm tốn — thừa nhận rằng con người không phải lúc nào cũng hiểu đúng động vật.

Một lời nhắc nhở cho người yêu thú cưng

Nghiên cứu này nhắc chúng ta rằng mối quan hệ giữa người và chó không chỉ dựa trên tình cảm mà còn cần sự quan sát khoa học. Việc hiểu đúng tín hiệu không chỉ giúp thú cưng cảm thấy an toàn hơn mà còn giúp chúng ta xây dựng sự kết nối sâu sắc và bền vững.

Đôi khi, cách tốt nhất để hiểu chó không phải là đoán chúng đang “nghĩ gì”, mà là lắng nghe những gì chúng thực sự đang thể hiện.

Nguồn

Holly G. Molinaro, Clive D. L. Wynne. Barking Up the Wrong Tree: Human Perception of Dog Emotions Is Influenced by Extraneous Factors. Anthrozoös, 2025; 1 DOI: 10.1080/08927936.2025.2469400