Vitamin B1 Có Ảnh Hưởng Đến Nhu Động Ruột? Phát Hiện Mới Từ Nghiên Cứu Di Truyền

Tần suất đi đại tiện là một yếu tố sinh lý tưởng chừng đơn giản, nhưng lại phản ánh khá rõ tốc độ vận động của hệ tiêu hóa. Khi nhu động ruột bị rối loạn, con người có thể gặp các vấn đề phổ biến như táo bón, tiêu chảy hoặc hội chứng ruột kích thích (IBS). Dù những tình trạng này ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn cầu, cơ chế sinh học kiểm soát “nhịp độ” của ruột đến nay vẫn chưa được hiểu đầy đủ.

Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Gut đã mang lại những manh mối quan trọng, trong đó nổi bật là vai trò bất ngờ của vitamin B1 (thiamine) – một vi chất dinh dưỡng trước đây hiếm khi được liên hệ trực tiếp với chức năng tiêu hóa.

Nghiên cứu di truyền quy mô lớn về nhu động ruột

Công trình do nhóm nghiên cứu quốc tế dẫn đầu bởi GS. Mauro D’Amato (LUM University & CIC bioGUNE) thực hiện. Nhóm đã phân tích dữ liệu di truyền và bảng hỏi sức khỏe của 268.606 người có nguồn gốc châu Âu và Đông Á.

Thông qua các phương pháp tính toán sinh học tiên tiến, các nhà khoa học tìm kiếm những biến thể DNA phổ biến liên quan đến tần suất đi đại tiện – được xem như một chỉ dấu gián tiếp của nhu động ruột. Kết quả cho thấy 21 vùng gen có ảnh hưởng đến đặc điểm này, trong đó 10 vùng gen hoàn toàn mới chưa từng được xác định trước đây.

Xác nhận các cơ chế ruột đã biết

Một phần quan trọng của nghiên cứu là việc xác nhận lại các con đường sinh học đã được biết đến, giúp tăng độ tin cậy cho kết quả. Nhiều tín hiệu di truyền liên quan đến:

Chuyển hóa acid mật – không chỉ giúp tiêu hóa chất béo mà còn đóng vai trò như các phân tử tín hiệu điều hòa vận động ruột

Hệ thần kinh ruột, đặc biệt là các tín hiệu cholinergic (liên quan đến acetylcholine), vốn kiểm soát sự co bóp của cơ trơn đường tiêu hóa

Những phát hiện này củng cố hiểu biết hiện tại rằng nhu động ruột là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa thần kinh, hormone và chuyển hóa.

Vitamin B1 – tín hiệu bất ngờ nổi bật

Điểm đáng chú ý nhất của nghiên cứu là việc hai gen SLC35F3 và XPR1, có liên quan trực tiếp đến vận chuyển và hoạt hóa vitamin B1, nổi lên như những “điểm nóng” di truyền ảnh hưởng đến tần suất đi đại tiện.

Để kiểm tra ý nghĩa thực tế của phát hiện này, nhóm nghiên cứu tiếp tục phân tích dữ liệu dinh dưỡng từ 98.449 người trong UK Biobank. Kết quả cho thấy:

Lượng vitamin B1 tiêu thụ cao hơn có liên quan đến tần suất đi tiêu nhiều hơn

Tuy nhiên, mối liên hệ này không giống nhau ở tất cả mọi người

Hiệu quả của vitamin B1 phụ thuộc vào kiểu gen cá nhân, đặc biệt là sự khác biệt di truyền trong SLC35F3 và XPR1

Điều này cho thấy yếu tố di truyền có thể quyết định việc vitamin B1 ảnh hưởng đến nhu động ruột mạnh hay yếu ở từng người.

Liên quan đến IBS và rối loạn tiêu hóa chức năng

Theo các tác giả, phát hiện này mở ra mối liên hệ sinh học rõ ràng hơn giữa tần suất đi tiêu và các bệnh lý như IBS, táo bón mạn tính và rối loạn nhu động ruột.

GS. D’Amato nhấn mạnh rằng dù các rối loạn này rất phổ biến, việc xác định nguyên nhân sinh học cụ thể vẫn cực kỳ khó khăn. Các kết quả di truyền mới, đặc biệt là vai trò của vitamin B1, cung cấp những “đích nghiên cứu” rõ ràng cho các thí nghiệm trong phòng lab và các thử nghiệm lâm sàng trong tương lai.

Ý nghĩa thực tiễn và hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng đây là nghiên cứu quan sát dựa trên di truyền, chưa đủ để kết luận vitamin B1 có thể dùng như một biện pháp điều trị rối loạn nhu động ruột. Tuy nhiên, phát hiện này:

Gợi ý rằng chế độ ăn giàu vitamin B1 có thể ảnh hưởng đến chức năng ruột ở một số nhóm người

Nhấn mạnh tầm quan trọng của y học cá thể hóa, khi cùng một vi chất nhưng tác động sinh học khác nhau tùy nền tảng di truyền

Mở đường cho các nghiên cứu can thiệp được thiết kế chặt chẽ hơn trong tương lai

Kết luận

Nghiên cứu di truyền quy mô lớn này cho thấy vitamin B1 có thể đóng vai trò quan trọng hơn dự kiến trong việc điều hòa nhu động ruột, bên cạnh các cơ chế quen thuộc như acid mật và hệ thần kinh ruột. Dù chưa thể áp dụng ngay vào điều trị, phát hiện này góp phần làm rõ bức tranh phức tạp của sinh lý tiêu hóa và đặt nền móng cho các chiến lược can thiệp chính xác hơn trong tương lai.

Nguồn

Nhóm nghiên cứu: Gastrointestinal Genetics Research Group – Mauro D’Amato et al.

Nơi nghiên cứu: CIC bioGUNE (phối hợp quốc tế: LUM University, Oxford, Groningen, Monash…)

Tạp chí: Gut (xuất bản ngày 20/01/2026)