Vi khuẩn gây viêm phổi có thể góp phần thúc đẩy Alzheimer?

Một nghiên cứu mới từ Cedars-Sinai Medical Center cho thấy một vi khuẩn phổ biến gây viêm phổi và viêm xoang – Chlamydia pneumoniae – có thể liên quan đến quá trình thoái hóa thần kinh trong bệnh Alzheimer.

Kết quả được công bố trên Nature Communications, làm dấy lên giả thuyết rằng nhiễm trùng mạn tính và viêm kéo dài có thể đóng vai trò trong tiến triển bệnh.

Bối cảnh nghiên cứu

Chlamydia pneumoniae là vi khuẩn đường hô hấp thường gặp. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu phát hiện vi khuẩn này có thể tồn tại lâu dài không chỉ trong phổi mà còn trong:

Võng mạc (retina)

Mô não

Võng mạc được xem là “cửa sổ của não” vì phản ánh nhiều quá trình bệnh lý thần kinh.

Phát hiện chính

Nhóm nghiên cứu phân tích mô võng mạc của 104 người, bao gồm:

Người có nhận thức bình thường

Người suy giảm nhận thức nhẹ

Người mắc Alzheimer

Kết quả cho thấy:

Người mắc Alzheimer có mức Chlamydia pneumoniae cao hơn đáng kể trong võng mạc và não.

Mức vi khuẩn cao liên quan đến tổn thương não nặng hơn và suy giảm nhận thức nghiêm trọng hơn.

Người mang biến thể gen APOE4 (yếu tố nguy cơ cao của Alzheimer) có xu hướng có tải lượng vi khuẩn cao hơn.

Cơ chế tiềm năng: Nhiễm trùng – viêm – amyloid

Trong các thí nghiệm trên tế bào thần kinh và mô hình chuột Alzheimer, nhiễm Chlamydia pneumoniae dẫn đến:

Tăng phản ứng viêm

Gia tăng chết tế bào thần kinh

Tăng sản xuất amyloid-beta – protein đặc trưng tích tụ trong não người mắc Alzheimer

Điều này gợi ý rằng nhiễm trùng mạn tính có thể kích hoạt hoặc làm nặng thêm quá trình bệnh lý.

Võng mạc – công cụ chẩn đoán sớm?

Một điểm đáng chú ý là vi khuẩn được phát hiện trong võng mạc, mở ra khả năng sử dụng chụp ảnh võng mạc như phương pháp không xâm lấn để phát hiện nguy cơ Alzheimer sớm.

Nếu được xác nhận, điều này có thể giúp:

Phát hiện sớm nguy cơ

Theo dõi tiến triển bệnh

Cá thể hóa điều trị

Hàm ý điều trị

Nghiên cứu đặt ra khả năng mới:

Điều trị nhiễm trùng mạn tính bằng kháng sinh

Kiểm soát viêm thần kinh

Nhắm vào trục “nhiễm trùng – viêm – thoái hóa”

Tuy nhiên, các nhà khoa học nhấn mạnh đây chưa phải bằng chứng nhân quả tuyệt đối. Cần thêm thử nghiệm lâm sàng để xác định liệu can thiệp sớm có thể làm chậm tiến triển bệnh hay không.

Kết luận

Phát hiện từ Cedars-Sinai cho thấy vi khuẩn Chlamydia pneumoniae có thể liên quan đến tăng viêm, tích tụ amyloid-beta và suy giảm nhận thức ở Alzheimer.

Dù cần nghiên cứu thêm, kết quả này củng cố giả thuyết rằng Alzheimer không chỉ là bệnh thoái hóa thần kinh đơn thuần mà có thể liên quan đến nhiễm trùng mạn tính và phản ứng miễn dịch kéo dài.

Trong tương lai, việc phát hiện và kiểm soát nhiễm trùng sớm có thể trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phòng ngừa và điều trị Alzheimer.

Nguồn

DOI: 10.1038/s41467-026-68580-4