Vi chất trong thai kỳ có thể giúp giảm nguy cơ cao huyết áp ở tuổi trung niên

Bối cảnh nghiên cứu

Trong nhiều năm qua, các nhà khoa học đã biết rằng dinh dưỡng trong thai kỳ không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của em bé mà còn có thể tác động lâu dài đến sức khỏe của người mẹ. Tuy nhiên, phần lớn nghiên cứu trước đây tập trung vào các biến chứng trong thai kỳ như tiền sản giật hoặc tiểu đường thai kỳ, trong khi ít có dữ liệu theo dõi tác động kéo dài hàng chục năm sau sinh.

Tại Hội nghị Khoa học về Dịch tễ học, Phòng ngừa và Sức khỏe Tim mạch 2025 của American Heart Association, một nghiên cứu dài hạn đã cung cấp góc nhìn mới: mức độ một số vitamin và khoáng chất thiết yếu trong máu khi mang thai — đặc biệt là đồng (copper), mangan (manganese) và vitamin B12 — có thể liên quan đến nguy cơ huyết áp cao ở phụ nữ khi bước vào tuổi trung niên. Đây được xem là một trong những nghiên cứu đầu tiên theo dõi mối liên hệ này trong khoảng gần 20 năm.

Thiết kế và phương pháp

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ Project Viva — một dự án theo dõi dài hạn bắt đầu từ năm 1999 tại bang Massachusetts (Mỹ), bao gồm gần 500 phụ nữ được tuyển chọn khi đang mang thai. Các nhà nghiên cứu đã phân tích mẫu máu thu thập trong giai đoạn đầu thai kỳ để đo nồng độ các kim loại thiết yếu như đồng, mangan, magie, selen, kẽm cùng vitamin B12 và folate, đồng thời theo dõi huyết áp của những phụ nữ này khi họ bước vào độ tuổi trung vị khoảng 51 sau gần hai thập kỷ.

Huyết áp được đo nhiều lần trong mỗi buổi khám để đảm bảo độ chính xác, và các yếu tố gây nhiễu như tuổi, BMI trước mang thai, chế độ ăn, thu nhập, chủng tộc và việc sử dụng vitamin tổng hợp đều được điều chỉnh trong phân tích.

Kết quả chính

Kết quả cho thấy mối liên hệ đáng chú ý giữa mức vi chất trong thai kỳ và sức khỏe tim mạch về sau:

Khi nồng độ đồng trong máu tăng gấp đôi trong thai kỳ, nguy cơ bị tăng huyết áp ở tuổi trung niên giảm khoảng 25%.

Mức mangan cao hơn liên quan đến việc giảm khoảng 20% nguy cơ tăng huyết áp sau này.

Phụ nữ có nồng độ vitamin B12 cao hơn có huyết áp tâm thu thấp hơn trung bình khoảng 3,6 mmHg và huyết áp tâm trương thấp hơn khoảng 2,5 mmHg gần 20 năm sau.

Sự kết hợp của đồng, mangan, selen và kẽm cũng liên quan đến mức huyết áp thấp hơn theo kiểu “liều – đáp ứng”.

Đáng chú ý, các kim loại không thiết yếu như chì, cadmium hoặc arsenic không cho thấy ảnh hưởng rõ ràng đến huyết áp trong phân tích này.

Giải thích cơ chế tiềm năng

Các khoáng chất như đồng và mangan đóng vai trò quan trọng trong hệ thống chống oxy hóa và chống viêm của cơ thể. Chúng tham gia vào hoạt động của các enzyme bảo vệ mạch máu khỏi stress oxy hóa — một yếu tố quan trọng trong sự phát triển của tăng huyết áp và bệnh tim mạch.

Vitamin B12 lại liên quan đến chuyển hóa homocysteine, một hợp chất mà nồng độ cao có thể làm tổn thương thành mạch và tăng nguy cơ tim mạch. Do đó, mức B12 đầy đủ có thể góp phần bảo vệ hệ tim mạch về lâu dài.

Ý nghĩa đối với sức khỏe phụ nữ

Những phát hiện này gợi ý rằng thai kỳ có thể là “cửa sổ cơ hội” để can thiệp dinh dưỡng nhằm cải thiện sức khỏe tim mạch suốt vòng đời. Việc tối ưu hóa dinh dưỡng trong giai đoạn này có thể không chỉ hỗ trợ thai nhi mà còn giúp giảm nguy cơ bệnh mạn tính cho người mẹ nhiều năm sau.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng đây là nghiên cứu quan sát, chưa đủ để đưa ra khuyến nghị bổ sung cụ thể. Cần thêm các thử nghiệm lâm sàng để xác định liều lượng tối ưu và hiểu rõ hơn mối quan hệ nhân quả.

Hạn chế của nghiên cứu

Nghiên cứu chủ yếu bao gồm phụ nữ tại một khu vực địa lý và phần lớn là người da trắng, do đó kết quả có thể chưa phản ánh đầy đủ các quần thể khác. Ngoài ra, nhóm nghiên cứu không theo dõi mức vi chất trong giai đoạn giữa sau sinh và trung niên, và không xác định được nguồn vi chất từ chế độ ăn hay thực phẩm bổ sung.

Kết luận

Nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của dinh dưỡng trong thai kỳ đối với sức khỏe tim mạch dài hạn của phụ nữ. Dù chưa thể đưa ra khuyến nghị cụ thể, việc đảm bảo chế độ ăn cân bằng và theo dõi vi chất trong thai kỳ có thể là chiến lược quan trọng để giảm nguy cơ tăng huyết áp trong tương lai.

Nguồn

American Heart Association. “Levels of select vitamins and minerals in pregnancy may be linked to lower midlife BP risk.”