Nước ép elderberry có thể hỗ trợ quản lý cân nặng và cải thiện sức khỏe chuyển hóa?

Bối cảnh nghiên cứu

Trong những năm gần đây, khoa học dinh dưỡng ngày càng quan tâm đến vai trò của thực phẩm giàu polyphenol trong việc điều hòa chuyển hóa, đặc biệt thông qua tác động lên hệ vi sinh đường ruột. Không chỉ lượng calo hay chất béo quyết định cân nặng, mà cách cơ thể xử lý đường, insulin và chất béo sau ăn mới là yếu tố then chốt ảnh hưởng đến béo phì và các rối loạn chuyển hóa.

Elderberry (quả cơm cháy đen) là loại quả giàu anthocyanin và polyphenol, từ lâu được biết đến với tác dụng hỗ trợ miễn dịch. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học về tác động trực tiếp của nước ép elderberry lên cân nặng và chuyển hóa năng lượng ở người vẫn còn hạn chế. Nhằm làm rõ vấn đề này, các nhà khoa học tại Washington State University đã tiến hành một thử nghiệm lâm sàng ngắn hạn, với kết quả được công bố trên tạp chí Nutrients.

Thiết kế và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế dưới dạng thử nghiệm lâm sàng có kiểm soát, trong đó người tham gia uống 355 ml nước ép elderberry mỗi ngày trong 7 ngày. Trong suốt thời gian nghiên cứu, các nhà khoa học theo dõi:

Sự thay đổi của hệ vi sinh đường ruột

Khả năng dung nạp glucose sau ăn

Các chỉ số liên quan đến insulin và oxy hóa chất béo

Mục tiêu là đánh giá liệu elderberry có thể tạo ra những thay đổi chuyển hóa đáng kể về mặt sinh học, ngay cả trong thời gian ngắn.

Cải thiện hệ vi sinh đường ruột

Một trong những phát hiện nổi bật nhất là sự thay đổi rõ rệt của hệ vi sinh đường ruột ở nhóm uống nước ép elderberry. Cụ thể, nghiên cứu ghi nhận:

Gia tăng các nhóm vi khuẩn có lợi như Firmicutes và Actinobacteria

Giảm tỷ lệ Bacteroidetes – nhóm vi khuẩn thường tăng cao trong rối loạn chuyển hóa

Hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh đóng vai trò trung tâm trong việc điều hòa hấp thu năng lượng, kiểm soát viêm và tín hiệu insulin. Những thay đổi này cho thấy elderberry có thể tác động gián tiếp đến cân nặng thông qua điều chỉnh hệ sinh thái vi khuẩn ruột, thay vì tác động trực tiếp như thuốc giảm cân.

Cải thiện khả năng xử lý đường huyết

Ngoài tác động lên vi sinh, nhóm sử dụng nước ép elderberry còn ghi nhận giảm trung bình 24% đường huyết sau ăn so với nhóm đối chứng. Đây là dấu hiệu cho thấy:

Khả năng dung nạp glucose được cải thiện

Cơ thể xử lý carbohydrate hiệu quả hơn

Kiểm soát đường huyết sau ăn là yếu tố then chốt trong phòng ngừa đái tháo đường type 2 và hạn chế tích mỡ khi ăn nhiều tinh bột.

Tăng cường đốt cháy chất béo

Một phát hiện quan trọng khác là sự thay đổi trong cách cơ thể sử dụng năng lượng. Những người uống nước ép elderberry:

Giảm khoảng 9% nồng độ insulin

Tăng oxy hóa chất béo, đặc biệt sau bữa ăn giàu tinh bột và khi vận động

Insulin thấp hơn đồng nghĩa với việc cơ thể ít bị “khóa mỡ”, từ đó dễ chuyển sang sử dụng chất béo làm nguồn năng lượng. Điều này cho thấy elderberry không chỉ hỗ trợ kiểm soát đường mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình đốt mỡ.

Ý nghĩa đối với quản lý cân nặng và sức khỏe chuyển hóa

Dù thời gian nghiên cứu chỉ kéo dài 1 tuần, kết quả cho thấy elderberry có thể:

Điều chỉnh hệ vi sinh theo hướng có lợi

Cải thiện chuyển hóa glucose

Hỗ trợ tăng sử dụng chất béo làm năng lượng

Quan trọng hơn, các tác động này diễn ra mà không cần giảm lượng ăn hay thay đổi chế độ tập luyện, gợi ý elderberry có thể là một yếu tố hỗ trợ, chứ không phải giải pháp thay thế cho lối sống lành mạnh.

Kết luận

Nghiên cứu từ Washington State University cung cấp bằng chứng ban đầu cho thấy nước ép elderberry có tiềm năng hỗ trợ quản lý cân nặng và cải thiện sức khỏe chuyển hóa, thông qua cơ chế điều hòa hệ vi sinh đường ruột, cải thiện đường huyết và tăng đốt mỡ. Tuy nhiên, các nhà khoa học cũng nhấn mạnh rằng cần thêm các nghiên cứu dài hạn với quy mô lớn hơn để xác nhận hiệu quả và độ an toàn khi sử dụng lâu dài.

Elderberry vì vậy nên được xem là một phần bổ trợ trong chiến lược dinh dưỡng, kết hợp cùng chế độ ăn cân bằng và vận động đều đặn, thay vì một “giải pháp giảm cân nhanh”.

Nguồn nghiên cứu

Washington State University (2025).
Clinical effects of elderberry juice on gut microbiota, glucose tolerance and fat oxidation.
Tạp chí Nutrients.