Vitamin B3 có thể trở thành hướng điều trị mới cho gan nhiễm mỡ

Bối cảnh nghiên cứu

Bệnh gan nhiễm mỡ liên quan chuyển hóa (MASLD) là một trong những bệnh lý phổ biến nhất hiện nay, ảnh hưởng đến khoảng 30% dân số toàn cầu. Tình trạng này không chỉ gây tích tụ mỡ trong gan mà còn có thể tiến triển thành viêm gan, xơ gan và làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch.

Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho MASLD, và việc kiểm soát chủ yếu dựa vào thay đổi lối sống. Một nghiên cứu mới đã phát hiện một cơ chế di truyền quan trọng liên quan đến bệnh, đồng thời đề xuất vai trò tiềm năng của một vitamin phổ biến trong điều trị .

Quá trình nghiên cứu

Nhóm nghiên cứu quốc tế do Đại học UNIST (Hàn Quốc) dẫn đầu đã tập trung vào một phân tử di truyền có tên microRNA-93 (miR-93).

MicroRNA là các phân tử RNA nhỏ có chức năng điều hòa hoạt động của gen. Nhóm nghiên cứu phát hiện miR-93 có mức tăng cao bất thường trong gan của bệnh nhân MASLD và trong các mô hình động vật.

Để xác định vai trò của miR-93, các nhà khoa học đã:

• Sử dụng công nghệ chỉnh sửa gen để ức chế miR-93 ở chuột
• Tạo mô hình chuột có biểu hiện miR-93 cao bất thường
• Sàng lọc hơn 150 loại thuốc đã được FDA phê duyệt để tìm chất có thể ức chế miR-93

Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy miR-93 đóng vai trò trung tâm trong sự phát triển của gan nhiễm mỡ:

• Làm tăng tích tụ mỡ trong gan
• Gây viêm và xơ hóa
• Làm giảm độ nhạy insulin

Cơ chế chính là miR-93 ức chế hoạt động của gen SIRT1 – một gen quan trọng trong điều hòa chuyển hóa chất béo.

Khi miR-93 bị ức chế:

• Mỡ trong gan giảm rõ rệt
• Chức năng gan được cải thiện
• Cân bằng chuyển hóa được phục hồi

Đáng chú ý, vitamin B3 (niacin) được xác định là chất hiệu quả nhất trong việc giảm miR-93. Ở chuột được điều trị bằng niacin:

• Mức miR-93 giảm mạnh
• Hoạt động của SIRT1 tăng lên
• Quá trình chuyển hóa lipid trở lại bình thường

Phân tích và thảo luận

Phát hiện này cho thấy một hướng tiếp cận mới trong điều trị MASLD: nhắm vào cơ chế di truyền thay vì chỉ điều chỉnh triệu chứng.

Vitamin B3 vốn đã được sử dụng rộng rãi trong điều trị rối loạn lipid máu, do đó có lợi thế về tính an toàn và khả năng ứng dụng lâm sàng.

Ngoài ra, việc xác định miR-93 như một “mục tiêu điều trị” mở ra tiềm năng phát triển các liệu pháp kết hợp, đặc biệt trong lĩnh vực điều trị bệnh chuyển hóa.

Ý nghĩa và cảnh báo

Mặc dù kết quả rất hứa hẹn, cần lưu ý một số điểm quan trọng:

• Nghiên cứu hiện mới được thực hiện trên mô hình động vật, chưa có dữ liệu lâm sàng trên người
• Liều lượng vitamin B3 trong nghiên cứu có thể khác với liều sử dụng thông thường
• Việc bổ sung niacin liều cao có thể gây tác dụng phụ như đỏ da, rối loạn chức năng gan hoặc ảnh hưởng chuyển hóa

Ngoài ra, MASLD là bệnh đa yếu tố, liên quan đến chế độ ăn, lối sống và yếu tố di truyền. Do đó, việc chỉ dựa vào một phương pháp điều trị đơn lẻ có thể không đủ.

Kết luận

Nghiên cứu đã xác định microRNA-93 là yếu tố quan trọng thúc đẩy gan nhiễm mỡ và cho thấy vitamin B3 có thể ức chế cơ chế này.

Phát hiện này mở ra tiềm năng sử dụng một hợp chất quen thuộc để điều trị bệnh gan nhiễm mỡ theo hướng nhắm mục tiêu sinh học.

Tuy nhiên, cần thêm các nghiên cứu lâm sàng để xác nhận hiệu quả và độ an toàn trước khi áp dụng rộng rãi.

Nguồn

DOI: 10.1016/j.metabol.2025.156266