Bác sĩ cảnh báo “đặc sản” lạ dễ gây ngộ độc thực phẩm dịp Tết

Dịp Tết Nguyên đán là thời điểm nhu cầu ăn uống tăng cao, nhiều gia đình chuẩn bị mâm cỗ phong phú với các món truyền thống, đặc sản vùng miền hoặc thực phẩm tự chế biến. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo đây cũng là giai đoạn nguy cơ ngộ độc thực phẩm gia tăng nếu người dân chủ quan trong lựa chọn, chế biến và bảo quản thực phẩm.

Theo các bác sĩ chuyên ngành chống độc, nguồn rủi ro có thể xuất phát ngay từ khâu lựa chọn nguyên liệu. Hiện nay, ngoài các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng trong chuỗi cung ứng chính thức, nhiều loại thực phẩm được mua bán qua mạng xã hội, theo hình thức nhỏ lẻ hoặc “hàng nhà làm” mà không có kiểm định chất lượng. Người tiêu dùng khó kiểm chứng điều kiện nuôi trồng, giết mổ, sử dụng hóa chất hay quy trình bảo quản, từ đó tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc tồn dư độc chất.

Nguy cơ từ thực phẩm “độc lạ” và nguồn gốc không kiểm chứng

Một xu hướng đáng lưu ý là tâm lý chuộng các món “độc, lạ”, thực phẩm hoang dã hoặc được quảng bá là “tự nhiên”. Theo các chuyên gia, môi trường tự nhiên có thể chứa nhiều mầm bệnh lây từ động vật sang người, bao gồm vi khuẩn, virus và ký sinh trùng hiếm gặp. Những bệnh này đôi khi khó chẩn đoán, diễn biến phức tạp và có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Bên cạnh đó, việc sử dụng phụ gia, phẩm màu hoặc hương liệu không rõ nguồn gốc cũng là yếu tố khiến nguy cơ ngộ độc tăng cao. Thực phẩm có màu sắc quá sặc sỡ, mùi thơm bất thường hoặc bảo quản lâu không hỏng có thể đã được xử lý bằng hóa chất. Việc phát hiện những chất này trong thực tế rất khó do cần xét nghiệm chuyên sâu, vì vậy người tiêu dùng cần thận trọng ngay từ khâu lựa chọn.

Sai lầm phổ biến trong chế biến và bảo quản ngày Tết

Trong gia đình, sai lầm phổ biến nhất là nấu quá nhiều và để thức ăn trong thời gian dài rồi hâm đi hâm lại nhiều lần. Thịt, cá, trứng, sữa và các món giàu đạm nếu để ở nhiệt độ phòng chỉ vài giờ đã có thể bị nhiễm khuẩn. Ngoài ra, việc để lẫn thực phẩm sống với thực phẩm chín, sử dụng chung dụng cụ chế biến hoặc bảo quản không đúng cách cũng làm tăng nguy cơ nhiễm chéo.

Các chuyên gia khuyến cáo nguyên tắc cơ bản là “ăn chín, uống sôi”, sử dụng thức ăn ngay sau khi nấu, bảo quản lạnh đúng cách và đun nóng kỹ trước khi dùng lại. Khu vực bếp cần được giữ vệ sinh, tránh ruồi, côn trùng tiếp xúc với thực phẩm.

Cảnh báo ngộ độc rượu và nhóm nguy cơ cao

Ngộ độc rượu cũng là vấn đề thường gặp trong dịp lễ Tết. Ngoài tình trạng say rượu thông thường do ethanol, nguy hiểm hơn là ngộ độc methanol từ rượu không rõ nguồn gốc. Methanol có thể gây mù mắt, tổn thương não và tỷ lệ tử vong cao. Người dân nên hạn chế uống rượu và chỉ sử dụng sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng.

Nhóm người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh nền như gan, thận, tim mạch đặc biệt dễ gặp biến chứng nặng khi bị ngộ độc do khả năng chuyển hóa và thải độc kém. Vì vậy, cần chú ý lựa chọn thực phẩm an toàn và theo dõi sức khỏe chặt chẽ.

Khi nào cần đến cơ sở y tế ngay?

Người dân cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngộ độc như nôn nhiều, tiêu chảy liên tục, đau bụng dữ dội, sốt cao, mất nước, mệt lả hoặc có biểu hiện thần kinh như yếu cơ, lơ mơ, khó thở. Việc phát hiện và xử trí sớm có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.

Ngành y tế khuyến nghị mỗi gia đình nâng cao ý thức an toàn thực phẩm, lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tuân thủ hướng dẫn chế biến và bảo quản. Đồng thời, các địa phương cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm trong dịp lễ để bảo đảm sức khỏe cộng đồng.

Trong không khí sum họp đầu năm, việc chú trọng an toàn thực phẩm không chỉ giúp phòng tránh ngộ độc mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, để Tết thực sự là khoảng thời gian vui tươi, an toàn và trọn vẹn.