Vì sao Sao Hỏa có màu đỏ? Lời giải mới từ khoa học

Vì sao Sao Hỏa có màu đỏ? Nghiên cứu mới có thể đã tìm ra lời giải

Trong hàng trăm năm, các nhà thiên văn học đã đặt câu hỏi: vì sao Sao Hỏa có màu đỏ đặc trưng? Hành tinh này từ lâu được gọi là “Hành tinh Đỏ”, nhưng nguồn gốc chính xác của sắc màu ấy vẫn còn gây tranh luận.

Một nghiên cứu khoa học gần đây đã đưa ra giả thuyết mới đầy thuyết phục: khoáng chất giàu nước mang tên ferrihydrite có thể là chìa khóa giải thích màu đỏ của Sao Hỏa, đồng thời mở ra bằng chứng quan trọng về quá khứ ẩm ướt của hành tinh này.

Bối cảnh khoa học: Từ hematite đến ferrihydrite

Trước đây, giới khoa học cho rằng màu đỏ của Sao Hỏa chủ yếu do hematite – một dạng oxit sắt hình thành trong môi trường khô. Giả thuyết này phù hợp với hình ảnh một hành tinh lạnh, khô cằn và đầy bụi sắt oxy hóa.

Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy bức tranh có thể phức tạp hơn. Các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu quang phổ từ tàu quỹ đạo và so sánh với mô hình khoáng vật trong phòng thí nghiệm. Kết quả chỉ ra rằng ferrihydrite – một khoáng chất sắt giàu nước – phù hợp hơn với đặc điểm phản xạ ánh sáng quan sát được trên bề mặt Sao Hỏa.

Điều đáng chú ý là ferrihydrite thường hình thành trong môi trường mát và có nước, chứ không phải trong điều kiện khô hạn tuyệt đối.

Thí nghiệm mô phỏng bụi Sao Hỏa

Để kiểm chứng giả thuyết, nhóm nghiên cứu đã tái tạo bụi Sao Hỏa trong phòng thí nghiệm. Họ kết hợp các khoáng chất sắt với điều kiện oxy hóa tương tự như trên hành tinh này.

Kết quả cho thấy ferrihydrite tạo ra màu sắc gần giống với bề mặt Sao Hỏa hơn so với hematite khô. Điều này củng cố giả thuyết rằng trong quá khứ xa xưa, Sao Hỏa có thể đã trải qua giai đoạn giàu nước.

Nếu ferrihydrite thực sự là thành phần chính tạo nên màu đỏ, điều đó đồng nghĩa với việc nước từng hiện diện với vai trò quan trọng trong quá trình phong hóa khoáng vật.

Hàm ý về nước và khả năng tồn tại sự sống

Việc ferrihydrite hình thành trong môi trường ẩm ướt đặt ra câu hỏi lớn: liệu Sao Hỏa từng có điều kiện phù hợp cho sự sống?

Nhiều bằng chứng trước đó cho thấy hành tinh này từng có sông, hồ và thậm chí đại dương cổ đại. Nếu nước tồn tại đủ lâu và ở điều kiện ổn định, môi trường này có thể đã hỗ trợ vi sinh vật nguyên thủy.

Điều này khiến các sứ mệnh không gian trở nên đặc biệt quan trọng, nhất là nhiệm vụ của Mars 2020 Perseverance. Robot tự hành Perseverance hiện đang thu thập mẫu đá và đất để chuẩn bị cho kế hoạch đưa mẫu vật về Trái Đất trong tương lai.

Bước tiếp theo: Chờ mẫu vật từ Sao Hỏa

Dù các kết quả phòng thí nghiệm rất hứa hẹn, giới khoa học vẫn cần xác nhận trực tiếp từ mẫu vật thật. Các mẫu đá do Perseverance thu thập có thể chứa bằng chứng khoáng vật học chính xác hơn, giúp xác định ferrihydrite có thực sự chiếm ưu thế hay không.

Nếu được xác nhận, phát hiện này không chỉ giải thích câu hỏi “vì sao Sao Hỏa có màu đỏ” mà còn viết lại lịch sử khí hậu của hành tinh này.

Kết luận

Màu đỏ của Sao Hỏa có thể không chỉ là kết quả của quá trình oxy hóa khô hạn, mà là dấu vết còn sót lại của một thế giới từng ẩm ướt và năng động. Ferrihydrite có thể là bằng chứng khoáng vật học cho thấy nước từng đóng vai trò trung tâm trong quá khứ hành tinh này.

Hành trình tìm hiểu lịch sử Sao Hỏa vẫn đang tiếp diễn. Và biết đâu, lời giải cho màu đỏ ấy cũng chính là chìa khóa giúp nhân loại tiến gần hơn đến câu hỏi lớn: liệu chúng ta có đơn độc trong vũ trụ?

Nguồn

10.1038/s41467-025-56970-z