Hormone mới có thể điều trị đau lưng mãn tính từ gốc

Bối cảnh nghiên cứu

Đau lưng dưới (low back pain – LBP) là một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến nhất trên toàn cầu, ảnh hưởng đến chất lượng sống, khả năng lao động và tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, nguyên nhân chính xác của cơn đau không thể xác định rõ ràng, khiến việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng thay vì giải quyết tận gốc.

Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Bone Research đã đề xuất một hướng tiếp cận hoàn toàn khác: sử dụng hormone xương để can thiệp trực tiếp vào cơ chế sinh học gây đau .

Quá trình nghiên cứu

Nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Janet L. Crane (Đại học Johns Hopkins) dẫn đầu đã sử dụng hormone tuyến cận giáp (parathyroid hormone – PTH), vốn đã được sử dụng trong điều trị loãng xương, để kiểm tra tác động lên đau lưng mãn tính.

Thí nghiệm được thực hiện trên ba mô hình chuột mô phỏng thoái hóa cột sống, bao gồm:

• Lão hóa tự nhiên
• Mất ổn định cơ học do phẫu thuật
• Yếu tố di truyền

Chuột được tiêm PTH hàng ngày trong khoảng từ 2 tuần đến 2 tháng. Sau đó, các nhà khoa học tiến hành đánh giá cấu trúc cột sống, sự phát triển của dây thần kinh và phản ứng với các kích thích đau như áp lực, nhiệt độ và vận động.

Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy PTH mang lại hai tác động quan trọng:

• Thứ nhất, cải thiện cấu trúc cột sống. Các đĩa đệm và mâm sụn (vertebral endplates) trở nên dày và ổn định hơn, giúp tăng độ bền cơ học của cột sống.
• Thứ hai, giảm đáng kể độ nhạy cảm với đau. Chuột được điều trị có khả năng chịu áp lực tốt hơn, phản ứng chậm hơn với nhiệt và duy trì hoạt động cao hơn so với nhóm đối chứng.

Đặc biệt, nghiên cứu phát hiện PTH làm giảm sự phát triển bất thường của các dây thần kinh cảm nhận đau trong vùng cột sống bị tổn thương. Đây là yếu tố then chốt vì trong quá trình thoái hóa, các dây thần kinh này thường xâm nhập vào những khu vực vốn không có, làm tăng cảm giác đau.

Cơ chế sinh học

Phân tích sâu hơn cho thấy PTH kích thích tế bào tạo xương (osteoblasts) sản xuất một protein có tên Slit3. Protein này đóng vai trò như tín hiệu “đẩy lùi”, ngăn không cho các sợi thần kinh phát triển vào vùng nhạy cảm.

Ngoài ra, một yếu tố điều hòa khác là protein FoxA2 cũng được xác định có liên quan đến việc kích hoạt quá trình này.

Khi Slit3 bị loại bỏ trong thí nghiệm, hiệu quả giảm đau của PTH biến mất, xác nhận vai trò trung tâm của cơ chế này.

Ý nghĩa và cảnh báo

Nghiên cứu mở ra một hướng điều trị hoàn toàn mới: thay vì chỉ ức chế cảm giác đau, phương pháp này can thiệp trực tiếp vào nguồn gốc sinh học gây đau.

Tuy nhiên, cần lưu ý một số điểm quan trọng:

• Kết quả hiện mới dừng ở mô hình động vật, chưa được xác nhận trên người
• PTH là hormone có tác động mạnh đến chuyển hóa xương và canxi, việc sử dụng không kiểm soát có thể gây rối loạn nội tiết
• Việc tự ý sử dụng hoặc lạm dụng các thuốc liên quan đến hormone có thể dẫn đến tác dụng phụ nghiêm trọng
• Do đó, phương pháp này cần thêm các thử nghiệm lâm sàng trước khi có thể áp dụng rộng rãi.

Kết luận

Nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng cho thấy hormone tuyến cận giáp có thể giúp giảm đau lưng mãn tính bằng cách ngăn chặn sự phát triển bất thường của dây thần kinh trong cột sống.

Nếu được xác nhận trên người, đây có thể là bước tiến lớn trong điều trị đau lưng – chuyển từ kiểm soát triệu chứng sang can thiệp trực tiếp vào cơ chế gây bệnh.

Nguồn

DOI: 10.1038/s41413-025-00488-z