Megalodon không hề giống cá mập trắng? Nghiên cứu mới lật lại hình ảnh siêu quái vật đại dương

Trong nhiều thập kỷ, megalodon — loài cá mập khổng lồ từng thống trị đại dương — thường được hình dung như một phiên bản phóng đại của cá mập trắng lớn. Nhưng một nghiên cứu mới vừa công bố đang làm thay đổi hoàn toàn cách chúng ta tưởng tượng về “siêu săn mồi” tiền sử này. Theo các nhà khoa học, megalodon có thể dài hơn, thon hơn và trông giống cá mập chanh hoặc thậm chí cá voi hơn là một con cá mập trắng khổng lồ.

Phát hiện này không chỉ chỉnh sửa lại hình ảnh quen thuộc trong sách giáo khoa và phim ảnh, mà còn giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về cách những sinh vật khổng lồ tiến hóa để tồn tại trong đại dương cổ đại.

Phương pháp mới giúp tái dựng cơ thể megalodon

Nghiên cứu do các nhà khoa học từ University of California, Riverside và nhiều tổ chức quốc tế thực hiện đã áp dụng một cách tiếp cận mới. Thay vì chỉ dựa vào kích thước răng — phương pháp truyền thống vốn có nhiều hạn chế — nhóm nghiên cứu phân tích cột sống hóa thạch của megalodon và so sánh với hơn 100 loài cá mập hiện đại và đã tuyệt chủng.

Bằng cách này, họ ước tính lại tỷ lệ giữa đầu, thân và đuôi để xây dựng mô hình cơ thể chính xác hơn. Kết quả cho thấy megalodon có thể đạt chiều dài khoảng 80 feet (gần 24 mét), tương đương hai chiếc xe buýt trường học đặt nối tiếp nhau, với khối lượng ước tính khoảng 94 tấn — ngang một con cá voi xanh lớn.

Điều đáng chú ý là thân hình của nó dường như không “béo tròn” như cá mập trắng, mà dài và thuôn, giúp giảm lực cản nước khi bơi.

Thiết kế để tiết kiệm năng lượng, không chỉ để săn mồi

Theo các nhà nghiên cứu, hình dạng thon dài cho thấy megalodon có thể là một kẻ săn mồi tối ưu hóa năng lượng. Thay vì liên tục bơi tốc độ cao, nó có thể di chuyển ổn định trong đại dương và chỉ tăng tốc khi tấn công con mồi.

Nguyên lý này tương tự các động vật biển lớn ngày nay: để đạt kích thước khổng lồ, cơ thể phải được thiết kế nhằm giảm tiêu hao năng lượng. Các quy luật vật lý của chuyển động trong nước — như lực cản và hiệu suất bơi — đã “định hình” cách tiến hóa của những sinh vật khổng lồ.

Phát hiện cũng cho thấy megalodon có thể bơi ở tốc độ vừa phải nhưng đủ sức bùng nổ trong những pha săn mồi, phù hợp với vai trò là kẻ đứng đầu chuỗi thức ăn.

Những “đứa trẻ khổng lồ” ngay từ khi sinh ra

Một chi tiết thú vị khác là kích thước megalodon khi mới sinh. Nghiên cứu ước tính cá con có thể dài tới khoảng 4 mét — tương đương một con cá mập trắng trưởng thành ngày nay.

Điều này gợi ý rằng megalodon non có thể đã săn các loài động vật biển lớn ngay từ sớm, thay vì chỉ ăn con mồi nhỏ như nhiều loài cá mập khác.

Vì sao phát hiện này quan trọng?

Việc xác định chính xác hình dạng megalodon không chỉ mang ý nghĩa “vẽ lại chân dung” một sinh vật huyền thoại. Nó còn giúp các nhà khoa học hiểu sâu hơn về:

Giới hạn sinh học của kích thước khổng lồ

Cách tiến hóa ảnh hưởng đến chuyển động trong nước

Mối liên hệ giữa hình dạng cơ thể và chiến lược săn mồi

Lý do chỉ một số ít loài có thể đạt kích thước cực lớn

Ngoài ra, nghiên cứu còn cung cấp khung tham chiếu mới để phân tích các loài sinh vật biển cổ đại khác.

Một bước tiến trong việc giải mã đại dương cổ xưa

Dù megalodon đã tuyệt chủng khoảng 3,6 triệu năm trước, mỗi phát hiện mới đều giúp chúng ta hiểu rõ hơn về hệ sinh thái đại dương trong quá khứ — nơi những sinh vật khổng lồ từng đóng vai trò then chốt.

Nghiên cứu này nhắc nhở rằng khoa học luôn có thể thay đổi những gì chúng ta tưởng là chắc chắn. Hình ảnh megalodon trong trí tưởng tượng công chúng có thể cần được “cập nhật”, nhưng chính điều đó làm cho hành trình khám phá lịch sử Trái Đất trở nên thú vị hơn bao giờ hết.

Nguồn

Kenshu Shimada, Ryosuke Motani, Jake J. Wood, Phillip C. Sternes, Taketeru Tomita, Mohamad Bazzi, Alberto Collareta, Joel H. Gayford, Julia Türtscher, Patrick L. Jambura, Jürgen Kriwet, Romain Vullo, Douglas J. Long, Adam P. Summers, John G. Maisey, Charlie Underwood, David J. Ward, Harry M. Maisch IV, Victor J. Perez, Iris Feichtinger, Gavin J.P. Naylor, Joshua K. Moyer, Timothy E. Higham, João Paulo C.B. da Silva, Hugo Bornatowski, Gerardo González-Barba, Michael L. Griffiths, Martin A. Becker, Mikael Siversson. Reassessment of the possible size, form, weight, cruising speed, and growth parameters of the extinct megatooth shark, Otodus megalodon (Lamniformes: Otodontidae), and new evolutionary insights into its gigantism, life history strategies, ecology, and ext. Palaeontologia Electronica, 2025; DOI: 10.26879/1502